INTERNETDAGI ELEKTRON TIJORAT TIZIMLARI (Ustozlar uchun, 2025)
Maqolada iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari doirasida internetdagi elektron tijorat tizimlarining nazariy asoslari, texnologik komponentlari va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi. Elektron tijoratning ta'rifi, turlari (B2B, B2C, C2C va boshqalar), asosiy infratuzilmasi (to'lov gateway'lari, xavfsizlik mexanizmlari, AI va blockchain integratsiyasi) hamda global bozordagi o'rni ko'rib chiqiladi. Xususan, 2025-yil holatiga ko'ra global elektron tijorat bozori hajmi taxminan 5-6 trillion AQSh dollariga yetgani, bu esa raqamli iqtisodiyotning jadal o'sishini aks ettirishi ta'kidlanadi. O'zbekiston kontekstida elektron tijoratning rivojlanish bosqichlari, qonuniy-huquqiy bazasi ("Elektron tijorat to'g'risida"gi O'RQ-792-son Qonun, "Raqamli O'zbekiston-2030" strategiyasi), mahalliy platformalar (Uzum, Click va boshqalar) misolida joriy holati baholanadi. Bozorda 9-11% o'sish kutilayotgani, ammo infratuzilma cheklovlari, kibertahdidlar va mutaxassislar yetishmasligi kabi muammolar mavjudligi qayd etiladi. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish bo'yicha takliflar – ta'limni kuchaytirish, xavfsizlik choralarini takomillashtirish va yangi texnologiyalarni joriy etish ilgari suriladi. Tadqiqot elektron tijorat tizimlarining O'zbekiston iqtisodiyotida YaIM o'sishiga, kichik biznesni qo'llab-quvvatlashga va global bozorga integratsiyaga qo'shgan hissasini ochib berishga qaratilgan bo'lib, ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.