SIFAT SO‘Z TURKUMI VA UNING XALQ DOSTONLARIDA BERILISHI (Ustozlar uchun, 2026)
‘zbek tilidagi sifat so‘z turkumining nazariy asoslari, leksik-semantik va grammatik xususiyatlari tizimli ravishda tahlil qilingan. Unda sifatlarning ma’no turlari (asliy va nisbiy), tuzilishiga ko‘ra turlari (sodda, qo‘shma, juft, takroriy), darajalari (oddiy, qiyosiy, ozaytirma, orttirma) hamda ularning yasalish usullari va gapdagi vazifalari izohli misollar asosida yoritilgan. Shuningdek, sifatlarning morfologik xususiyatlari, otlashish hodisasi va nutqdagi stilistik imkoniyatlari haqida ilmiy mulohazalar berilgan. Tadqiqotning amaliy qismida xalq og‘zaki ijodining yirik namunasi bo‘lgan “Alpomish” dostoni materiali asosida sifatlarning qo‘llanish xususiyatlari tahlil etilgan. Dostonda uchraydigan sifatlar orqali qahramonlarning tashqi qiyofasi, ichki dunyosi, xarakteri hamda ijobiy va salbiy obrazlarning ajratilishi yoritib berilgan. Ayniqsa, epitetlar, rang-tasvir sifatlari, qo‘shma va takroriy sifatlar vositasida yaratilgan badiiy tasvirning o‘ziga xosligi ochib berilgan. Maqola yakunida sifatlar nafaqat grammatik birlik, balki badiiy matnda tasviriylik va emotsional-ekspressivlikni kuchaytiruvchi muhim vosita ekanligi asoslab beriladi.