ISTE’MOLCHILAR XULQ-ATVORIGA TA’SIR ETUVCHI AXLOQIY OMILLARNI BOZOR IQTISODIYOTI SHAROITIDA O‘RGANISH (Ustozlar uchun, 2026)
Bozor iqtisodiyoti sharoitida iste’molchi xulq-atvori faqat narx, sifat va qulaylik bilan emas, balki axloqiy omillar bilan ham tobora ko‘proq belgilanmoqda. Xususan, ekologik mas’uliyat, brend shaffofligi, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, xodimlarga munosabat, reklamada halollik va sun’iy intellektdan foydalanishdagi etik me’yorlar xarid qarorlarining muhim tarkibiy qismiga aylanmoqda. Shu jihatdan, zamonaviy bozorda iste’molchining tanlovi iqtisodiy mantiq bilan axloqiy qadriyatlar uyg‘unlashgan murakkab jarayon sifatida namoyon bo‘lmoqda.2020 yilda IBM Institute for Business Value va National Retail Federation tomonidan o‘tkazilgan xalqaro tadqiqotda 28 mamlakatdan 18 980 nafar iste’molchi qatnashgan. Unda iste’molchilarning 57%i atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish uchun o‘z xarid odatlarini o‘zgartirishga tayyor ekanligi qayd etilgan. Shuningdek, deyarli har 10 kishidan 8 nafari barqarorlik muhimligini ta’kidlagan, barqarorlikni juda muhim deb hisoblaganlar orasida esa 70%dan ortig‘i o‘rtacha 35% qo‘shimcha narx to‘lashga tayyor ekanligi aniqlangan. Bu holat axloqiy iste’mol 2020 yilning o‘zidayoq bozor talabi darajasiga ko‘tarilganini ko‘rsatadi.