ONKOLOGIYA VA PSIXIATRIYADA KLINIK TERMINLARNING SHAKLLANISH XUSUSIYATLARI: YUNONCHA AFFIKSATSIYA TIZIMI (Ustozlar uchun, 2026)
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy tibbiy terminologiyaning eng murakkab va jadal rivojlanayotgan sohalari – onkologiya va psixiatriyada klinik atamalarning shakllanish qonuniyatlari lingvo-tibbiy jihatdan tadqiq qilingan. Tadqiqot markazida qadimgi yunon tilidan kirib kelgan va termin yasashda asosiy funksiyani bajaruvchi affiksatsiya, ya’ni prefiks (old qo‘shimcha) va suffiks (orqa qo‘shimcha) tizimi turadi. Onkologiya terminologiyasida o‘smalarning xavfsiz yoki xavfli ekanligini, ularning to‘qima manbasini ifodalovchi -oma, -carcinoma, -sarcoma suffikslarining semantik chegaralari mikroskopik-klinik tashxislar misolida ko‘rib chiqilgan. Psixiatriya sohasida esa inson ruhiyatidagi patologik qo‘rquvlar, moyilliklar va hissiy holatlarni ifodalovchi -phobia, -mania, -thymia terminologik elementlari hamda hyper-, hypo-, dys- prefikslarining funksional vazifalari tahlil qilingan. Maqolada ushbu affikslarning shunchaki tilshunoslik elementi emas, balki shifokor uchun bemor patologiyasining og‘irlik darajasi va xarakterini aniqlovchi klinik-morfologik mantiq ekanligi ko‘rsatib berilgan. Muallif sifatida mavjud tibbiy-lingvistik darsliklar tahlil qilinib, talabalar tomonidan terminlarni o‘zlashtirishda uchraydigan qiyinchiliklar va o‘zbek tibbiy terminologiyasida ushbu affikslarni unifikatsiya qilish borasida shaxsiy innovatsion qarashlar bayon etilgan. Maqola tarkibi kirish, adabiyotlar tahlili, metodologiya, keng qamrovli muhokama, xulosa va 20 ta nufuzli adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.