KONSEPTLARNING TIL ORQALI OBYEKTIVLASHUVI: METAFORIK MODELLASHTIRISH, NOMINATSIYA VA SEMANTIK TARMOQLAR.
Keywords:
Kalit so'zlar: konsept, obyektivlashuv, nominatsiya, metafora, semantik tarmoqlar, kognitiv tilshunoslik, lingvopragmatika, lingvokulturologiya, vijdon azobi, g’urur, o'zbek milliy konseptlari., Ключевые слова: концепт, объективация, номинация, метафора, семантические сети, когнитивная лингвистика, лингвопрагматика, лингвокультурология, угрызения совести, гордость, узбекские национальные концепты., Keywords: concept, objectification, nomination, metaphor, semantic networks, cognitive linguistics, linguopragmatics, linguoculturology, remorse, pride, Uzbek national concepts.Abstract
Mazkur maqolada konseptlarning til vositasida obyektivlashuvi jarayoni tahlil qilinadi. Konseptualizatsiyaning metaforik modellashtirish, nominatsiya va semantik tarmoqlar bosqichlari ilmiy jihatdan yoritilgan. Jumladan, "vijdon azobi" va konsepti misolida metaforik modellashtirish mexanizmlari, nominatsiyaning turlari va ularning lingvokognitiv, lingvopragmatik hamda lingvokulturologik xususiyatlari ko'rib chiqilgan. Tadqiqotda kognitiv tilshunoslikning yetakchi namoyandalari J. Lakoff, M. Jonson, E.S. Kubryakova, R. Langacker, shuningdek, o'zbek tilshunoslari O. Fozilov, D. Xudoyberganova va Sh. Safarovning nazariy qarashlariga tayanilgan.
This article analyzes the process of objectification of concepts through language. The stages of conceptualization—metaphorical modeling, nomination, and semantic networks—are scientifically elucidated. In particular, the mechanisms of metaphorical modeling, types of nomination, and their linguocognitive, linguopragmatic, and linguocultural features are examined using the example of the concept "remorse" (vijdon azobi). The research draws upon the theoretical views of prominent representatives of cognitive linguistics, including J. Lakoff, M. Johnson, E.S. Kubryakova, R. Langacker, as well as Uzbek linguists O. Fozilov, D. Khudoyberganova, and Sh. Safarov.
В данной статье анализируется процесс объективации концептов посредством языка. Научно освещены этапы концептуализации – метафорическое моделирование, номинация и семантические сети. В частности, на примере концептов «угрызения совести» (vijdon azobi) рассмотрены механизмы метафорического моделирования, типы номинации, а также их лингвокогнитивные, лингвопрагматические и лингвокультурологические особенности. Исследование опирается на теоретические взгляды ведущих представителей когнитивной лингвистики Дж. Лакоффа, М. Джонсона, Е.С. Кубряковой, Р. Лангакера, а также узбекских языковедов О. Фозилова, Д. Худойбергановой и Ш. Сафарова.