NIKOHDAN TASHQARI MUNOSABATLARNING NIKOH DINAMIKASIGA IJTIMOIY-PSIXOLOGIK TA’SIRI: IMRADGA ASOSLANGAN EMPIRIK TADQIQOT

Abstract

Annotatsiya: Nikohdan tashqari munosabatlar madaniyatlar o‘rtasidagi nikoh barqarorligiga ta’sir qiluvchi eng beqarorlashtiruvchi omillardan biri bo‘lib qolmoqda. Ushbu tadqiqot nikohdan tashqari munosabatlarning nikohdan qoniqish, ishonch, muloqot sifati, hissiy farovonlik va bolalarning natijalariga ijtimoiy-psixologik ta’sirini o‘rganadi. Aralash usulli tadqiqot dizaynidan foydalanib, 24-55 yoshdagi 312 nafar turmush qurgan shaxsdan ma’lumotlar to‘plandi. Nikohdan qoniqish, psixologik qiyinchilik va oilaning faoliyatini o‘lchaydigan standartlashtirilgan shkala qo‘llanildi. Statistik tahlillar korrelyatsiya tahlili, mustaqil namunaviy t-testlar va regressiya modellashtirishni o‘z ichiga oldi. Topilmalar nikohdan tashqari munosabatlar va nikohga bo‘lgan ishonch o‘rtasida kuchli salbiy korrelyatsiyani (r = −0.71, p < 0.01), shuningdek, ta’sirlangan turmush o‘rtoqlar orasida xavotir va depressiv alomatlarning sezilarli darajada oshganligini ko‘rsatadi. Xiyonat bilan bog‘liq mojarolarni boshdan kechirayotgan oilalardagi bolalar yuqori xulq-atvor beqarorligi ballarini ko‘rsatdilar. Tadqiqot nikohdan tashqari munosabatlar ko‘p qatlamli psixologik va ijtimoiy oqibatlarga olib kelishi, profilaktika maslahati, ochiq muloqot va madaniy jihatdan sezgir aralashuv dasturlarining muhimligini ta’kidlashi haqida xulosa chiqaradi.