PLEVRA BO‘SHLIG‘IDA SUYUQLIK VA PNEVMOTORAKSNI FIZIK TEKSHIRUVDA FARQLASH: KLINIK ALGORITM VA AMALIY NATIJADORLIK
Keywords:
Kalit so‘zlar. plevral effuziya; pnevmotoraks; fizik tekshiruv; perkussiya; auskultatsiya; ovoz titroqi; klinik algoritm; birlamchi bo‘g‘in.Abstract
Annotatsiya. Plevra bo‘shlig‘ida suyuqlik to‘planishi (plevral effuziya) va pnevmotoraks klinik jihatdan o‘xshash hansirash, ko‘krak og‘rig‘i, nafas shovqinlarining pasayishi belgilar bilan namoyon bo‘lishi mumkin. Birlamchi bo‘g‘inda tezkor va to‘g‘ri farqlash shoshilinch yordam, yo‘naltirish va keyingi tekshiruv taktikasini belgilaydi. Ushbu maqolada plevral effuziya va pnevmotoraksni fizik tekshiruv (ko‘zdan kechirish, palpatsiya, perkussiya, auskultatsiya) asosida ajratishning amaliy imkoniyatlari tahlil qilinadi hamda “xavfli holatni erta tanish” tamoyiliga tayangan klinik algoritm taklif etiladi. Algoritmning markaziy g‘oyasi birinchi bosqichda hayot uchun xavfli “tarang pnevmotoraks” ehtimolini klinik belgilar orqali istisno yoki tasdiqlash, ikkinchi bosqichda perkussiya xarakteri (giperrezonans–timpanizmga moyillik yoki “toshdek bo‘g‘iq” tovush), ovoz titroqi va nafas shovqinlarining tarqalish zonalari asosida etiologik yo‘nalishni aniqlash, uchinchi bosqichda esa imkon bo‘lsa plevra ultratovushi va ko‘krak qafasi rentgenografiyasi bilan tasdiqlashdir. Zamonaviy tavsiyalar plevral patologiyalarda tasviriy tekshiruvlar, xususan ultratovushning xavfsizlik va aniqlikni oshirishdagi rolini ta’kidlaydi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Shifoxonadan tashqari pnevmoniya” nozologiyasi bo‘yicha milliy klinik protokol. Vazir buyrug‘i: 401-son (25.12.2024). Toshkent; 2024.
2. Gafurov ZK, Salakhiddinov KZ. Vybоr taktiki lecheniya pri spontannom pnevmotorakse. Biologiya va tibbiyot muammolari. 2022;(6.1):93.
3. Barotov DI. Bolalarda o‘tkir plevra empiyemasini davolashda zamonaviy kam-invaziv va endoxirurgik yondashuvlar (2021–2025 yillar materiallari asosida) [avtoreferat]. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi; 2025.
4. Innovative Surgery on the Silk Road. Tom 2, №1. Samarqand; 2025. (Plevra va ko‘krak qafasi jarrohligi, empiyema/pnevmotoraks bo‘yicha maqolalar to‘plami).
5. [O‘zbekiston] Videotorakoskopiya usulini qo‘llagan holda plevra va ko‘ks oralig‘i kasalliklarini tashxislash va davolash natijalarini yaxshilash (2022–2024) [dissertatsiya materiallari/avtoreferat]. Andijon; 2024.
6. [Rossiya] Prichiny rezistentnykh plevral’nykh vypotov i effektivnost’ khimicheskogo plevrodeza (betadin, yodopiron i dr.). Khirurgiya. Zhurnal im. N.I. Pirogova. 2021;(7).
