DIABETIK RETINOPATIYA: ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI, KLINIK KECHISHI VA DAVOLASH TAMOYILLARI
Keywords:
Kalit so'zlar:Diabetik retinopatiya, etiologiya, patogenez, giperglikemiya, nonproliferativ DR, proliferativ DR, diabetik makulyar shish, anti-VEGF terapiya, lazer fotokoagulyatsiyasi, glikemik nazorat.Abstract
Diabetik retinopatiya (DR) qandli diabetning eng keng tarqalgan asoratlaridan biri bo'lib, u ko'zning to'r pardasi (retina) mikrovaskulyar zararlanishiga olib keladi. Ushbu maqola DRning etiologiyasi, patogenezi, klinik kechishi va davolash tamoyillarini ilmiy asosda ko'rib chiqadi. Etiologiyada asosiy omillar sifatida diabetning muddati, giperglikemiya, gipertoniya va dislipidemiya ko'rsatilgan. Patogenezda poliol yo'li, oksidativ stress, protein kinaza C faollashuvi va vaskulyar endoteliy o'sish omili (VEGF) kabi mexanizmlar muhim rol o'ynaydi. Klinik kechishda nonproliferativ va proliferativ bosqichlar, shuningdek, diabetik makulyar shish (DME) ajratiladi. Davolash tamoyillarida glikemik nazorat, anti-VEGF in'ektsiyalari, lazer fotokoagulyatsiyasi va vitrэktomiya asosiy usullar sifatida ta'kidlangan. Maqola diabetli bemorlarda ko'rish qobiliyatini saqlashning muhimligini ta'kidlaydi.
References
1. Hamidova M.H. — Koʻz kasalliklari (oʻquv qoʻllanma/darslik). Toshkent, 2006 yil (yoki keyingi nashrlar). Bu kitobda diabetik retinopatiya haqida batafsil yozilgan.
2. Xakimova M.Sh., Allayarov A.T. — Diabetik retinopatiyani diagnostika va davolash usullarini takomillashtirish (adabiyot sharhi). Samarqand davlat tibbiyot universiteti maqolasi (CyberLeninka yoki ilmiy jurnallarda chop etilgan).
3. Otaboyev Bobur Oybek oʻgʻli — Qandli diabet bilan ogʻrigan bemorlar orasida diabetik retinopatiya rivojlanishini oldini olish boʻyicha koʻrsatmalar. Ilmiy maqola (Scribd yoki Toshkent tibbiyot akademiyasi materiallari).
4. Diabetik retinopatiyasi boʻlgan bemorlarning immunologik holatini klinik bahosi. — ResearchGate yoki Oʻzbekiston tibbiyot jurnallarida chop etilgan maqola (2023 yil atrofida).
5. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi — Klinik protokollar va tavsiyalar (diabetik retinopatiya boʻyicha milliy standartlar va skrining dasturlari). Rasmiy hujjatlar (gov.uz yoki SSV saytida mavjud).
6. Wang W., Lo A.C.Y. — Diabetic Retinopathy: Pathophysiology and Treatments (xorijiy asosiy maqola, ammo koʻp oʻzbek maqolalarida ishlatiladi). 2018 yil.
