SAUDIYA ARABISTONIDA ICHKI SIYOSIY ISLOHOTLAR DAVRI XUSUSIYATLARI (1990-YILLAR)
Keywords:
Kalit so’zlar: Saudiya Arabistoni ,ichki islohotlar, siyosiy o'zgarishlar, qirol Faxd, ko'rfaz urushi,maslahat majlisi, konservativlik, monarxiya, muxolifat.Abstract
Annotatsiya. Saudiya Arabistonidagi 1990-yillardagi ichki siyosiy islohotlar
davri mamlakat tarixidagi muhim o'tish bosqichi bo'lib, u iqtisodiy inqiroz, Ko'rfaz
urushi va muxolifat harakatlari ta'sirida shakllandi. Bu davrda qirol Faxd bin
Abdulaziz rahbarligida amalga oshirilgan islohotlar asosan monarxiya tizimini
mustahkamlash va jamiyatdagi noroziliklarni yumshatishga qaratilgan edi. Asosiy
xususiyatlari – sekinlik, cheklanganlik va konservativlik – bu jarayonlarni belgilab
berdi. 1992-yilda e'lon qilingan Asosiy boshqaruv qonuni, Maslahat majlisi qonuni va
Viloyatlar qonuni mamlakatga birinchi konstitutsiyaviy asos berdi, ammo qirolning
mutlaq hokimiyatini saqlab qoldi. Maslahat majlisi tayinlangan a'zolar bilan maslahat
beruvchi organ sifatida tashkil etildi, viloyat majlislari esa markazlashgan
boshqaruvni yumshatdi. Muxolifat, ayniqsa "Sahva" harakati va diniy ulamolarning
petitstsiyalari, islohotlarni majburiy qildi, lekin hokimiyat ularni bostirish orqali
nazorat qildi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Al-Zaidi, M. (2015). Political reform attempts in Saudi Arabia. Contemporary Arab
Affairs, 8(4), 553-567. (1990-yillardan beri Saudiyadagi islohot harakatlari va
ularning ijtimoiy-siyosiy ta'sirini tahlil qiladi.)
2. Al-Sarhan, S. (2015). The struggle for authority: The shaykhs of Jihadi-Salafism in
Saudi Arabia, 1997–2003. In B. Haykel, T. Hegghammer, & S. Lacroix (Eds.),
Saudi Arabia in transition: Insights on social, political, economic and religious
change (pp. 181-206). Cambridge University Press. (1990-yillarning oxiri va 2000-
yillarning boshidagi diniy-siyosiy kurash va islohotlarni ko'rib chiqadi.)
3. Sukkar, A. A. (2010). Political reform and its impacts on political stability: A case
study of the Kingdom of Saudi Arabia during the period from 1990 to 2010
[Doctoral thesis]. Victoria University. (1990-2010-yillarda Saudiyadagi
konstitutsiyaviy islohotlar va ularning siyosiy barqarorlikka ta'sirini o'rganadi.)
4. Ulrichsen, K. C., & Sheline, A. R. (2019). Mohammed bin Salman and religious
authority and reform in Saudi Arabia. Rice University’s Baker Institute for Public
Policy. (1990-yillardagi Sahva harakati va diniy islohotlarni bugungi siyosiy
o'zgarishlar bilan bog'lab tahlil qiladi.)
5. Mandeli, K. N. (2016). New public governance in Saudi cities: An empirical
assessment of the quality of the municipal system in Jeddah. Habitat International,
51, 114-123. (1990-yillardan beri shahar boshqaruvi va siyosiy islohotlarni Jidda
misolida baholaydi.)
6. Al-Rasheed, M. (1996). God, the king and the nation: Political rhetoric in Saudi
Arabia in the 1990s. Middle East Journal, 50(3), 359-371. (1990-yillardagi siyosiy
ritorika va islohot talablarini tahlil qiladi.)
7. Kechichian, J. A. (2013). Legal and political reforms in Saudi Arabia. Routledge.
(Saudiyadagi huquqiy va siyosiy islohotlarni, shu jumladan 1990-yillardagi
o'zgarishlarni batafsil yoritadi.)
8. Hertog, S. (2010). Princes, brokers, and bureaucrats: Oil and the state in Saudi
Arabia. Cornell University Press. (1990-yillardagi iqtisodiy va siyosiy islohotlarni
neft siyosati bilan bog'lab ko'rib chiqadi.)
9. Crystal, J. (1990). Oil and politics in the Gulf: Rulers and merchants in Kuwait and
Qatar. Cambridge University Press. (Ko'rfaz mintaqasidagi, shu jumladan
Saudiyadagi siyosiy o'zgarishlarni solishtiradi.)
10. Helms, C. M. (1981). The cohesion of Saudi Arabia: Evolution of political identity.
Johns Hopkins University Press. (Saudiya siyosiy identikligi va 1990-yillargacha
bo'lgan islohotlarning evolyutsiyasini o'rganadi.)
11. Lacey, R. (1982). The Kingdom: Arabia and the House of Saud. Harcourt Brace
Jovanovich. (Saud oilasining tarixi va 1990-yillardagi siyosiy islohotlarga asos
bo'lgan voqealarni yoritadi.)
12. Niblock, T. (Ed.). (1982). State, society, and economy in Saudi Arabia. St. Martin's
Press. (1990-yillarga oid ijtimoiy va iqtisodiy omillarning siyosiy islohotlarga
ta'sirini tahlil qiladi.)
13. Al-Rasheed, M. (2021). The son king: Reform and repression in Saudi Arabia.
Oxford University Press. (1990-yillardagi islohotlar va bugungi repressiyalarni
solishtirib ko'rsatadi.)
14. Beling, W. A. (Ed.). (1980). King Faisal and the modernisation of Saudi Arabia.
Westview Press.
