KIMYOVIY OMMAVIY QIRG‘IN QUROLLARINING TOKSIKOLOGIK XUSUSIYATLARI VA FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIBBIY TAKTIK CHORA-TADBIRLAR

Authors

  • Odilova Sevara Author
  • Berdiyev Olim Dovronovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Kimyoviy qurollar, toksikologiya, nerv-paralitik moddalar, sarin, iprit, favqulodda vaziyatlar, tibbiy yordam, dekontaminatsiya, antidot terapiyasi.

Abstract

 
Annotatsiya: Kimyoviy ommaviy qirg‘in qurollari zamonaviy xavfsizlik tizimi 
uchun eng jiddiy tahdidlardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada kimyoviy jangovar 
moddalarining  toksikologik  xususiyatlari,  inson  organizmiga  ta’sir  mexanizmlari 
hamda favqulodda vaziyatlarda tibbiy yordam ko‘rsatishning asosiy taktik tamoyillari 
tahlil  qilinadi.  Nerv-paralitik,  teri  shikastlovchi  (vesikant),  bo‘g‘uvchi  va  boshqa 
turdagi  kimyoviy  moddalar  inson  organizmida  turli  fiziologik  va  biokimyoviy 
o‘zgarishlarni  keltirib  chiqaradi.  Tadqiqotda  kimyoviy  moddalar  ta’sirida  yuzaga 
keladigan klinik simptomlar, ularning toksikodinamikasi va toksikokinetikasi hamda 
zararlanganlarga ko‘rsatiladigan birlamchi tibbiy yordam choralariga alohida e’tibor 
qaratilgan. Favqulodda vaziyatlarda tezkor dekontaminatsiya, antidot terapiyasi va 
reanimatsion choralar muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatib berilgan. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ramesh C. Gupta. Handbook of Toxicology of Chemical Warfare Agents.

Academic Press, 2015. – 25–30-betlar.

2. OPCW. Practical Guide for Medical Management of Chemical Warfare

Casualties. Hague, 2017. – 45–52-betlar.

3. Maynard R. Toxicology of Chemical Warfare Agents. Wiley Publishing, 2009. –

10–18-betlar.

4. ATSDR. Medical Management Guidelines for Nerve Agents. CDC, 2014. – 34–

39-betlar.

5. Ganesan K. Chemical Warfare Agents: Toxicology and Treatment. Journal of

Pharmacy and Bioallied Sciences, 2010. – 166–174-betlar.

6. Brennan R., Waeckerle J. Chemical Warfare Agents: Emergency Medical and

Emergency Response. Annals of Emergency Medicine, 1999. – 191–204-betlar.

7. World Health Organization. Chemical and Biological Weapons: Health Aspects.

Geneva, 1970. – 63–68-betlar.

8. Yücel D. Chemical Warfare Agents and Current Toxicological Approaches.

Lokman Hekim Health Sciences, 2021. – 55–61-betlar.

9. Ali Z.A. Toxicity and Health Effects of Sarin Gas. BJBABS Journal, 2024. – 15–

20-betlar.

10. U.S. Army Medical Research Institute. Medical Management of Chemical

Casualties Handbook. 2000. – 118–126-betlar.

11. Nepovimova E., Kuca K. History of Toxicology of Chemical Agents. Elsevier,

2020. – 3–15-betlar.

12. CRC Press. Emergency Response Handbook for Chemical and Biological

Agents. 2008. – 90–97-betlar.

Published

2026-03-09

How to Cite

Odilova Sevara, & Berdiyev Olim Dovronovich. (2026). KIMYOVIY OMMAVIY QIRG‘IN QUROLLARINING TOKSIKOLOGIK XUSUSIYATLARI VA FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIBBIY TAKTIK CHORA-TADBIRLAR . TADQIQOTLAR, 81(3), 128-134. http://journalss.org/index.php/tad/article/view/21268