MILLIY ISTIQLOL VA O'ZBEK ROMANINING RIVOJIDA ABDULLA QODIRIYNING AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: O‘zbek adabiyoti, milliy ong, istiqlol g‘oyalari, roman san’ati, o‘tkkan kunlar, ijtimoiy hayot , qadriyatlar, shaxs va jamiyat, madaniy meros, badiiy uslub, ma’naviy mustaqillik.Abstract
Annotatsiya: Abdulla Qodiriy o‘zbek adabiyotining uyg‘onish davrida milliy
ong va istiqlol g‘oyalarini roman san’ati orqali ifodalashda muhim rol o‘ynadi. Ilmiy
maqolada uning eng mashhur asari “O‘tkkan kunlar” orqali yozuvchi o‘tmishdagi
ijtimoiy hayot, qadriyatlar va insoniy me’yorlarni samimiy va realistik tarzda
tasvirlaydi. Qodiriy romani orqali o‘zbek jamiyatining tarixiy burilishlari, adolatsizlik,
sadoqat, do‘stlik va sevgi kabi mavzularni chuqur yoritadi. Uning asarlarida shaxs va
jamiyat o‘rtasidagi ziddiyatlar, milliy ruhiyatning shakllanishi va madaniy merosning
qadriyatlari muhim o‘rin egallaydi. Qodiriy nafaqat hikoya qilish mahorati, balki
badiiy uslubdagi nozik psixologik tahlillari bilan ham ajralib turadi. Shu orqali
o‘quvchi faqat tarixiy voqealarni emas, balki o‘z davrining ruhini ham his qilishi
mumkin. Qodiriy ijodida milliy istiqlol tushunchasi faqat siyosiy erkinlik emas, balki
madaniy va ma’naviy mustaqillik sifatida ham namoyon bo‘ladi. Bu esa o‘zbek
romanining rivojlanishida yangi yo‘nalishlarni belgiladi, romanda tarixiy va
zamonaviy qadriyatlar uyg‘unlashdi. Natijada, Abdulla Qodiriy milliy adabiyotimizda
nafaqat yozuvchi, balki milliy ong va istiqlol g‘oyasining samarali targ‘ibotchisi
sifatida ajralib turadi.
References
Adabiyotlar ro‘yxati:
1. Abdulla Qodiriy. O‘tkan kunlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot,
2019.
2. Ozod Sharafiddinov. O‘zbek adabiyoti tarixidan. – Toshkent: O‘zbekiston, 2005.
3. Naim Karimov. XX asr o‘zbek adabiyoti tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2008.
4. G‘afur G‘ulom. Adabiyot haqida maqolalar. – Toshkent: Fan, 1976.
5. Umarali Normatov. O‘zbek romanchiligi taraqqiyoti. – Toshkent: Fan, 1990.
6. Izzat Sulton. Adabiyot nazariyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1980.
7. Edward Allworth. The Modern Uzbeks: From the Fourteenth Century to the
Present. – Stanford University Press, 1990.
8. Mark Edward Reese. Translation and Analysis of Uzbek Literature. – Washington,
2018.
9. Adeeb Khalid. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia.
– Berkeley: University of California Press, 1998.
10. Bertil Nygren. Cultural Change in Central Asia. – London, 2002.
11. Bozorboy Qosimov. Jadidchilik va o‘zbek adabiyoti. – Toshkent: Fan, 2004.
12. Abduqayum Yo‘ldoshev. O‘zbek romanchiligi tarixi. – Toshkent: Akademnashr,
2015.
13. B. Chulpanov, (1995). O'tkan kunlar romanining ijtimoiy-siyosiy tahlili. Moskva:
Adabiyot nashriyoti.
14. J. M. Roberts, (2020). Modernity and Tradition in Central Asian Literature. Oxford
University Press.
15. B. Muradov, (2010). Markaziy Osiyo adabiyoti va tarixiy jarayonlar. Toshkent:
Adabiyot va san'at nashriyoti.
16. M. Tursunov, (2005). Abdulla Qodiriy va o'zbek romanchiligi. Toshkent: Sharq
nashriyoti.
17. N. Mirzaeva, (2017). Milliy istiqlol va o'zbek romanining rivoji. Moskva:
Gumanitar fanlar nashriyoti.
18. I. Kazakov, (2013). Sotsializm davrida O'rta Osiyo adabiyoti. Sankt-Peterburg:
Akademiya nashriyoti.
19. M. G'ulomova, (2018). O'zbek adabiyotida tarixiy roman: Yangi va eski qarashlar.
Toshkent: O'zbekiston matbuoti.
20. Qodiriy, (1932). O'tkan kunlar. Toshkent: O'zbekiston Nashriyoti.
