O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINING XALQARO INTEGRATSIYALASHUVI SHAROITIDA RAQAMLI VA YASHIL SOLIQQA TORTISHNING INSTITUTSIONAL ASOSLARINI TRANSFORMATSIYA QILISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: Raqamli soliqqa tortish, yashil iqtisodiyot, BEPS 2.0, Pillar 2, QDMTT, IT Park imtiyozlari, institutsional transformatsiya, aksiz solig‘i, J-shaklidagi, korrelyatsiya, xalqaro integratsiya, soliq suvereniteti, raqamli doimiy muassasa, QRTC, JSTga a’zolik.Abstract
Annotatsiya: O‘zbekiston iqtisodiyotining xalqaro savdo va investitsiya
tizimiga integratsiyalashuvi sharoitida soliq tizimini raqamlashtirish va "yashil"
iqtisodiyotga o‘tishning institutsional asoslarini tubdan transformatsiya qilish
masalalarini tahlil etadi. Tadqiqotning dolzarbligi "Raqamli O‘zbekiston – 2030"
strategiyasi va Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) tomonidan ilgari
surilgan BEPS 2.0 (Base Erosion and Profit Shifting) loyihasining global minimal soliq
stavkasi (Pillar 2) qoidalarini milliy qonunchilikka implantatsiya qilish zarurati bilan
belgilanadi. Maqolada raqamli iqtisodiyot subyektlarini soliqqa tortishda "raqamli
doimiy muassasa" tushunchasini joriy etish, IT Park rezidentlari uchun soliq
imtiyozlarini Qualified Refundable Tax Credit (QRTC) mexanizmiga o‘tkazish va
Qualified Domestic Minimum Top-up Tax (QDMTT) joriy etish masalalari ilmiy
jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, "yashil" soliqqa tortish doirasida 2025-yildan
kuchga kiradigan aksiz solig‘i stavkalarining indeksatsiyalanishi, suv resurslari va
qazilma boyliklar uchun soliq yukining oshishi hamda Strategik ekologik baholash
(SEA) tizimining transformatsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda ARDL (Autoregressive
Distributed Lag) kointegratsiya modeli yordamida raqamlashtirish va davlat
daromadlari o‘rtasidagi J-shaklidagi bog‘liqlik aniqlangan bo‘lib, u 4.33 birlikdagi
"infleksiya nuqtasi"ni ko‘rsatadi. Natijalar xalqaro integratsiya sharoitida O‘zbekiston
soliq suverenitetini saqlab qolish va investitsion jozibadorlikni oshirish bo‘yicha
strategik tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. EY. (2025). Changes in taxation in Uzbekistan: 2025 updates. EY Tax Alerts.
https://www.ey.com/en_uz/technical/tax-alerts/2025/01/changes-in-taxation-in-
uzbekistan
2. Global Green Growth Institute (GGGI). (2025, May 14). Uzbekistan adopts new
law on Strategic Environmental Assessment with support from GGGI. Press
Release. https://gggi.org/uzbekistan-adopts-new-law-on-strategic-
environmental-assessment-with-support-from-gggi/
3. Kasimov, O., Omonova, S., & Kasimov, M. (2026). Digitalization, Government
Revenue, and Structural Breaks: An ARDL Cointegration Approach for
Uzbekistan. Journal of Tax Reform, 12(1), 40–58.
https://doi.org/10.15826/jtr.2026.12.1.239
4. OECD. (2025). Roadmap for sustainable investment policy reforms in
Uzbekistan. OECD Investment Policy Reviews. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/20865f29-en
5. Pulatov, A. (2025). Taxation in the digital economy in Uzbekistan. In Urinboyev,
R. (Ed.), Law, Society, and Governance in Central Asia (pp. 97-104). Lund
University Publishing.
6. UNDP. (2025). Digital Economy of Uzbekistan: The State of Digital
Entrepreneurship and Artificial Intelligence. UNDP Uzbekistan & Ministry of
Economy and Finance.
https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-05/uz_digital-
economy-study_eng.pdf
7. Uzbekistan Law. (2025, June 26). On amendments and additions to the Tax Code
of the Republic of Uzbekistan (No. LRU-1071). Lex.uz.
8. Uzbekistan Presidential Decree. (2024, December 28). On measures to
implement the main directions of tax and budget policy for 2025 (No. UP-229).
Lex.uz.