XIX ASR TURKISTONDA IQTISODIY MUNOSABATLAR: MUQUMIY IJODI MISOLIDA
Keywords:
Kalit so'zlar: Muqumiy, XIX asr Turkistoni, iqtisodiy munosabatlar, Qo'qon xonligi, Rossiya mustamlakachiligi, bozor, hunarmandchilik, soliq tizimi, ijtimoiy tengsizlik, adabiy manbalar.Abstract
Ushbu tezisda XIX asrning ikkinchi yarmida Turkiston o'lkasida shakllangan
iqtisodiy munosabatlarni taniqli o'zbek shoiri Muhammad Aminxo'ja Muqumiy (1850–
1903) ijodi prizmasi orqali o'rganishga bag'ishlangan. Tezisda Qo'qon xonligi davridan
Rossiya mustamlakachiligi bosqichiga o'tish jarayonidagi bozor munosabatlari,
hunarmandchilik va savdo tizimi, soliq va majburiyatlar, yer-suv masalasi hamda
ijtimoiy-iqtisodiy tengsizlik Muqumiyning satirik va lirik asarlari asosida tahlil etiladi.
Muqumiyning she'rlari faqat badiiy hodisa sifatida emas, balki o'sha davrning iqtisodiy
haqiqatini aks ettiruvchi birlamchi tarixiy manba sifatida ko'rib chiqiladi. Tadqiqot
adabiyotshunoslik, iqtisodiy tarix va ijtimoiy antropologiya usullarini birlashtirib, XIX
asr Turkistonining iqtisodiy panoramasini tiklash imkonini beradi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI.
1. Muqimiy, M.A. (1960) Asarlar to'plami. 2 jildlik. Toshkent: O'z SSR Fanlar
akademiyasi nashriyoti.
2. Muqimiy, M.A. (1976) Tanlangan asarlar. Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi
nashriyot.
3. Muqimiy, M.A. (2000) Mukammal asarlar to'plami. Toshkent: Sharq.
4. Bartold, V.V. (1927) Istoriya kul'turnoj zhizni Turkestana. Leningrad: AN SSSR.
5. Boltaboyev, H. (2008) Muqimiy lirikasining g'oyaviy-badiiy xususiyatlari.
Toshkent: Fan.
6. G'ulomov, U. (2004) XIX asr oxiri — XX asr boshida O'rta Osiyo ijtimoiy-
iqtisodiy tarixi. Toshkent: O'zbekiston.
7. Isoqov, B. (1989) Qo'qon xonligi davri iqtisodiy tarixi. Toshkent: Fan.
8. Karimov, N. (2015) O'zbek adabiyoti tarixi: XIX asr. Toshkent: Ma'naviyat.
9. Litvinov, P.P. (1892) Ocherk ustrojstva upravleniya v Fergane. Sankt-Peterburg.
10. Maev, N.A. (1879) Ocherki Bukharskogo xanstva. Toshkent.
11. Normatov, U. (2001) Muqimiy va o'zbek realizmi. Toshkent: Akademnashr.
12. Allworth, E. (1990) The Modern Uzbeks: From the Fourteenth Century to the
Present. Stanford: Hoover Institution Press.
13. Ziyodov, H. (1968) Farg'ona viloyatida yer-suv munosabatlari tarixi (XIX asr
oxiri — XX asr boshi). Toshkent: Fan.
14. Farg'ona viloyati statistika qo'mitasi (1901) Svedeniya ob ekonomicheskom
polozhenii Ferganskoy oblasti za 1900 god. Skobelev [Farg'ona].
15. O'zbekiston Milliy Arxivi (OMA), fond I-1, ro'yxat 34, ish 56: Farg'ona
viloyatining 1880–1900-yillar statistik hisobotlari.
