ESHITISHIDA NUQSONI BO'LGAN BOLALAR BOG'LANGAN NUTQINI SHAKLLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Keywords:
Kalit so‘zlar:eshitishida nuqson, bog‘langan nutq, surdopedagogika, logopediya, nutq rivoji, interfaol metodlar, multimodal yondashuv, didaktik o‘yinlar, kommunikativ ko‘nikma, maxsus ta’limAbstract
Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqolada eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda bog‘langan nutqni
shakllantirishning zamonaviy pedagogik va logopedik texnologiyalari tahlil qilinadi.
Eshitish qobiliyati cheklangan bolalarda nutq rivojlanishi o‘ziga xos xususiyatlarga ega
bo‘lib, bu jarayon maxsus metodlar va yondashuvlarni talab etadi. Tadqiqotda
bog‘langan nutqni rivojlantirishda vizual, kinestetik va multimodal yondashuvlarning
ahamiyati asoslab berilgan. Shuningdek, nutqni rivojlantirish jarayonida
surdopedagogika, logopediya va psixologiya fanlarining integratsiyasi muhim omil
sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada didaktik o‘yinlar, hikoya tuzish, tasviriy vositalar
asosida ishlash hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning
samaradorligi yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tizimli va maqsadli
tashkil etilgan mashg‘ulotlar bolalarning lug‘at boyligini oshirish, grammatik
tuzilmani shakllantirish va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi. Shuningdek, ota-onalar va pedagoglarning hamkorligi nutq rivojlanishida
muhim rol o‘ynaydi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Vygotskiy, L.S. (1991). Nutq va tafakkur. Moskva: Pedagogika.
2. Leontyev, A.A. (2003). Psixolingvistika asoslari. Moskva: Smysl.
3. Luriya, A.R. (1979). Til va ong. Moskva: Moskva universiteti nashriyoti.
4. Shif, J.I. (1981). Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar psixologiyasi. Moskva:
Prosveshchenie.
5. Zikeev, A.G. (2000). Surdopedagogika asoslari. Moskva: Akademiya.
6. Kornev, A.N. (2006). Bolalarda nutq buzilishlari diagnostikasi va korreksiyasi.
Sankt-Peterburg: Rech.
7. Axutina, T.V. (2002). Neyropsixologiya asoslari va bolalar nutqi rivoji. Moskva:
Akademiya.
8. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. (2021). Maxsus ta’lim
muassasalari uchun o‘quv dasturi. Toshkent.
9. Nurmuhamedova, D. (2019). Logopediya. Toshkent: Fan va texnologiya.
10. Tursunova, N. (2020). Maxsus pedagogika asoslari. Toshkent: Innovatsiya.
11. Rasulova, M. (2021). Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda nutqni
rivojlantirish metodikasi. Toshkent: Ta’lim.
12. Mahmudova, G. (2018). Boshlang‘ich ta’limda nutq rivojlantirish
texnologiyalari. Toshkent: Pedagogika.
13. ABDULKHAMIDOVA, G. DEVELOPMENT OF SOCIAL ACTIVE CITIZEN
COMPETENCES IN HEARING DISABLED STUDENTS. СТУДЕНЧЕСКИЙ
ВЕСТНИК Учредители: Общество с ограниченной ответственностью"
Интернаука", 15-16.
14. Abdulxamidova, G. N. (2023). ESHITISHDA NUQSONI BO ‘LGAN O
‘QUVCHILARDA IJTIMOIY FAOL FUQAROLIK KOMPETENSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH BO ‘YICHA KORREKSION PEDAGOGIK ISH MAZMUNI
VA AHAMIYATI. Экономика и социум, (12 (115)-1), 42-46
15. G.Jumanazrova. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ingliz tilidagi og‘zaki nutq
kompetensiyasini shakllantirish jarayonida interaktiv metodlardan foydalanish metodikasi. TADQIQOTLAR Jahon ilmiy – metodik jurnali 70 - SON Sentabr–
2025. ISSN:3030-3613
16. G.Jumanazarova.Boshlang‘ich ta’lim jarayonida ingliz tilini integratsiyalashgan
darslar asosida o‘qitish metodikasi. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. 53-
son_1-to’plam_Sentabr -2025. ISSN:3030-3621
17. G.Jumanazarova.Olim Abdurashid Munavvarovning o‘qituvchilik va
tashkilotchilik mahorati. NamDU ilmiy axborotnomasi.Namangan, ISSN: 2181-
1458. 4-son, 2023.-586-589-b.
18. G.Jumanazarova.Oilaviy tarbiya samaradorligini oshirish borasidagi
izlanishlar.“Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limning dolzarb masalalari” xalqaro
ilmiy-amaliy anjuman. Farg‘ona, 2022.- 414-419-b.
19. .G.Jumanazarova.The features of the works of uzbek family scholar Abdurashid
Munavvarov in the development of the pedagogical system of proper organization
of family upbringing. Jurnal Ilmu Sosial, Politik dan Humaniora Vol: 4, No 1, 2024,
ISSN: 2798-8260. pp. 1-7.
20. G.Jumanazarova. Pedagogical technologies for improving family relations in the
organization of family upbringing. “Современные исследования: теория и
практика” Сборник статей международной научно-практической
конференции, 2024. pp. 55-60.
