MUHIM INFRATUZILMANI KIBER TAHDIDLARDAN HIMOYA QILISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: muhim infratuzilma, kiberxavfsizlik, IT/OT konvergensiyasi, sun’iy intellekt, Zero Trust, NIST CSF 2.0, ta’minot zanjiri xavfsizligi, O‘RQ-764, SCADA, kiber chidamlilik.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining muhim
infratuzilma obyektlarini zamonaviy kibertahdidlardan himoya qilish masalalari ilmiy-
tahliliy jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotda IT/OT konvergensiyasi sharoitida yuzaga
kelayotgan xavflar, xalqaro standartlar: NIST CSF 2.0, ISO/IEC 27001 va
O‘zbekistonning “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi qonuni (O‘RQ-764) talablari qiyosiy
tahlil qilingan. Maqolada sun’iy intellekt asosidagi proaktiv himoya tizimlari, ta’minot
zanjiri xavfsizligi va kadrlarni tayyorlash masalalari alohida ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot
natijalari asosida muhim infratuzilma xavfsizligini ta’minlashga doir talablar ko‘rib
chiqilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati.
1. Aljumaiah, O., Jiang, W., Reddy Addula, S., & Amin Almaiah, M. (2025).
Analyzing Cybersecurity risks and threats in IT infrastructure based on NIST
Framework. Journal of cyber security and risk auditing, 2025(2), 12–26.
https://doi.org/10.63180/jcsra.thestap.2025.2.2
2. IBM. (2024). Cost of a data breach 2024: Financial industry insights. IBM Think
Insights. https://www.ibm.com/think/insights/cost-of-a-data-breach-2024-
financial-industry
3. Sarker, I. H., Janicke, H., Abuadbba, A., & Ferrag, M. A. (2024). Multi-Aspect
Rule-Based AI: Methods, Taxonomy, Challenges and Directions toward
Automation, Intelligence and Transparent Cybersecurity Modeling for Critical
Infrastructures. Internet of Things.
4. Yigit, Y., Ferrag, M. A., Ghanem, M. C., Sarker, I. H., Maglaras, L. A., Chrysoulas,
C., Moradpoor, N., Tihanyi, N., & Janicke, H. (2025). Generative AI and LLMs for
critical infrastructure protection: evaluation benchmarks, Agentic AI, challenges,
and opportunities. Sensors, 25(6), 1666. https://doi.org/10.3390/s25061666
5. Gerstein, A., Leblang, A., McGee, M., Rattray, G., Richards, L., & Scott, A. (2024,
October). Securing Critical Infrastructure in the Age of AI. Center for security and
emerging technology (CSET).
6. O‘zbekiston Respublikasi qonuni. (2022). Kiberxavfsizlik to‘g‘risida (O‘zbekiston
Respublikasining 2022 yil 15 apreldagi O‘RQ-764-son Qonuni).
7. IBM. (2024). Cost of a data breach 2024: Financial industry insights. IBM Think
Insights. https://www.ibm.com/think/insights/cost-of-a-data-breach-2024-
financial-industry
8. CISA’s 2025 Year in Review: Driving Security and Resilience Across Critical
Infrastructure, https://www.cisa.gov/news-events/news/cisas-2025-year-review-
driving-security-and-resilience-across-critical-infrastructure
9. State of Cybersecurity 2025 | CompTIA Report, https://www.comptia.org/en-
us/resources/research/state-of-cybersecurity/
10. «Kiberxavfsizlik to'g'risida»gi qonun: DXXga qanday yangi vakolatlar berildi? -
Kun.uz, https://kun.uz/66602542
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O'zbekiston Respublikasi Milliy
statistika qo'mitasi faoliyatini tashkil etish - Stat.uz, accessed March 31, 2026,
https://stat.uz/img/news/pq-75-ijro-holati-jami_p26636.pdf
12. Botunac, I., Akrap, G., & Esterhajer, J. (2025). Supply Chain Security and AI Risk
Governance Model for Critical Infrastructure under the NIS2 Directive. ACIG
Journal.
13. Unveiling the Dark Side: Common Attacks and Vulnerabilities in Industrial Control
Systems, https://www.levelblue.com/blogs/spiderlabs-blog/unveiling-the-dark-
side-common-attacks-and-vulnerabilities-in-industrial-control-systems/
14. Cybersecurity and the NIST Framework: A Systematic Review of its
Implementation and Effectiveness Against Cyber Threats,
https://thesai.org/Downloads/Volume16No6/Paper_72-
Cybersecurity_and_the_NIST_Framework.pdf
15. Kiberxavfsizlik markazi. (2023). O'zbekiston Respublikasi Kiberxavfsizligi -
2023 yil hisoboti. O'zbekiston Respublikasi DXX "Kiberxavfsizlik markazi" DUK.