DEFEKTOLOG KASBIY TAYYORGARLIGI VA PEDAGOGIK AMALIYOT TUSHUNCHASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: defektologiya, kasbiy tayyorgarlik, pedagogik amaliyot, maxsus ta’lim, kompetensiya, inkluziv ta’lim, refleksiya, innovatsion yondashuvAbstract
ANNOTATSIYA: Mazkur maqolada defektolog mutaxassislarning kasbiy
tayyorgarligi hamda pedagogik amaliyot tushunchasining nazariy va amaliy jihatlari
kompleks tarzda tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida maxsus pedagogika
yo‘nalishida faoliyat yurituvchi mutaxassislarning bilim, ko‘nikma va malakalariga
qo‘yilayotgan talablar tobora ortib borayotganligi sababli, ularning kasbiy shakllanish
jarayonini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada defektologlarning
kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishda nazariy bilimlar, amaliy mashg‘ulotlar va
pedagogik amaliyotning uzviy bog‘liqligi yoritilgan.Shuningdek, pedagogik
amaliyotning mazmuni, vazifalari va turlari keng ochib berilib, uning bo‘lajak
mutaxassislarning mustaqil faoliyatga tayyorlanishidagi o‘rni asoslab beriladi.
Pedagogik amaliyot jarayonida talabalarda refleksiya, kasbiy moslashuv, innovatsion
yondashuvlarni qo‘llash hamda individual yondashuv asosida ishlash ko‘nikmalari
shakllanishi ta’kidlanadi. Bundan tashqari, maqolada maxsus ta’lim muassasalarida
olib boriladigan amaliyotning samaradorligini oshirish omillari, jumladan, mentorlik
tizimi, interfaol metodlar va integrativ yondashuvlarning ahamiyati
yoritilgan.Tadqiqot natijalari defektolog mutaxassislarni tayyorlashda pedagogik
amaliyotni tizimli tashkil etish, nazariya va amaliyot uyg‘unligini ta’minlash hamda
zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan samarali foydalanish zarurligini ko‘rsatadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Eshonqulova, M. (2025). Pedagogik ta’lim muassasalarida malakaviy amaliyot
darslari. XXI asrda innovatsion texnologiyalar, fan va ta’lim taraqqiyotidagi
dolzarb muammolar konferensiya materiali.
2. Modular Design of Professional Training Programs for Special Education
Teachers: Criteria-Based Approach. (2025). Vestnik HSS, 25 fevral. Tadqiqot
defektologlar uchun kasbiy tayyorgarlik dasturlarini yangicha mezonlar yordamida
tashkil etishni tahlil qiladi.
3. Olimova, S.S. (2025). Oliy ta’limda pedagogik kompetensiya tushunchasining
nazariy asoslari. ResearchGate maqolasi. Bu manba pedagogik kompetensiyalarni
zamonaviy ta’lim sharoitida shakllantirish va amaliyot bilan bog‘lashni yoritadi.
4. Yerzhanova, G., Autayeva, A., Mazhinov, B., Iralina, M., & Nishanbayeva, S.
(2025). Features of the development of research competence in future special
education teachers. Frontiers in Education. Tadqiqot maxsus ta’lim yo‘nalishidagi
tadqiqot kompetensiyasini rivojlantirish mexanizmlarini o‘rganadi.
5. Respublika ta’lim organlari normativ-huquqiy hujjatlari va qo‘llanmalar:
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-3775-son qarori (2024) — Ta’lim
tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida.
6. Mallaev D.M., Magamdarov R.Sh., Amirova S.K. Modern problems of
defectology: the basis of special education and upbringing of people with special
needs // ARPHA Proceedings. – 2020. – P. 1589–1597.
7. Kozlova G.S., Mamayev I.A. Innovative technologies in defectology. – Moscow:
Pedagogika, 2020.
8. UNESCO. Inclusive Education: Guidelines for Policymakers. – Paris: UNESCO
Publishing, 2020.
9. Kadyrov R. Modern approaches in special pedagogy // Pedagogical innovations. –
2021. – №2. – P. 45–52.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 1-iyundagi PQ–5149-son qarori
“Nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
11. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. Inklyuziv
ta’limni rivojlantirish milliy dasturi (2021–2025).
12. Khodjaev B., Gulomova D. Theoretical foundations of digital technologies in
special pedagogy // Science and Development. – 2022. – №1. – P. 35–41.
13. Mukhamedova M.M. Inclusive education: theory and practice. – Tashkent: Ilm
Ziyo, 2022.
14. Smagorinsky P. Vygotsky, “Defectology,” and Inclusive Education // Educational
research. – 2023.
15. Abdurakhmonova D. The importance of game technologies in special education //
Modern Education Journal. – 2023. – №4. – P. 62–67.
16. Negmatov Sh.A. The relevance of defectology in modern education and the need
for improvement // International Journal of Artificial Intelligence. – 2025.
17. Babajanova D.X., Karimova Z.A. The role of inclusive education approaches in
modern defectology // International Journal of Artificial Intelligence. – 2025.
18. Ravshanova I.E. Using innovative methods in teaching the clinical foundations of
special pedagogy // International Multidisciplinary Journal for Research &
Development. – 2025.
19. Yo‘ldoshov A.T., Normurodova S.T. Inclusive education strategies for children
with sensory disabilities // Samarali ta’lim va barqaror innovatsiyalar. – 2025.