O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA AVTOMOBIL SAVDO HAJMI DINAMIKASINI VAQT SERIYALARI ASOSIDA TAHLIL QILISH (TREND VA MAVSUMIY KOMPONENTLAR ASOSIDA)
Keywords:
Kalit so‘zlar: Vaqt seriyalari, trend, mavsumiylik, dinamik qator, vaqtli qator tahlili, additiv model, multiplikativ model, mavsumiy indeks, ekonometrika, prognozlash, statistik modellashtirish, tasodifiy tebranishlar.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada vaqt seriyalarining tahlili hamda iqtisodiy
ko‘rsatkichlarning vaqt davomida o‘zgarish qonuniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotning
asosiy e’tibori trend va mavsumiy o‘zgarishlarni aniqlash, ularni baholash hamda
iqtisodiy jarayonlarga ta’sirini tahlil qilishga qaratilgan. Vaqt seriyalari iqtisodiy
hodisalarning dinamikasini aks ettiruvchi muhim statistik vosita bo‘lib, ular orqali
ko‘rsatkichlarning umumiy rivojlanish yo‘nalishi va davriy tebranishlarini aniqlash
mumkin.
Maqolada vaqt seriyalarining asosiy tarkibiy qismlari – trend, mavsumiy va
tasodifiy komponentlar ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, trendni aniqlashda
chiziqli modeldan foydalanish, mavsumiylikni baholashda additiv va multiplikativ
yondashuvlar qo‘llanilishi ko‘rib chiqilgan. Amaliy qismda rasmiy statistik
ma’lumotlar asosida vaqt seriyasi tahlil qilinib, iqtisodiy ko‘rsatkichlarning o‘zgarish
tendensiyalari aniqlanadi.
Tadqiqot natijalari vaqt seriyalari tahlilining iqtisodiy jarayonlarni chuqur
tushunish, ularni prognozlash va samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilishda muhim
ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
Adabiyotlar ro’yxati
Gujarati, D.N. Basic Econometrics. – New York: McGraw-Hill, 2004.
Wooldridge, J.M. Introductory Econometrics: A Modern Approach. –
Boston: Cengage Learning, 2016.
Box, G.E.P., Jenkins, G.M., Reinsel, G.C. Time Series Analysis: Forecasting
and Control. – New York: Wiley, 2015.
Hamilton, J.D. Time Series Analysis. – Princeton: Princeton University Press,
1994.
Chatfield, C. The Analysis of Time Series: An Introduction. – Boca Raton:
CRC Press, 2016.
Shodmonov, Sh., G‘afurov, U. Iqtisodiyot nazariyasi. – Toshkent: Iqtisod-
Moliya, 2010.
O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Rasmiy statistik ma’lumotlar. –
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Statistik byulletenlar. –
Jahon banki (World Bank). O‘zbekiston bo‘yicha ma’lumotlar bazasi. –
Raximova Umida Ziyadullayevna Foreign Strategic Approaches to Optimizing
the Innovative System of Regionalism. American Journal of Economics and
Business Management. Vol. 8 Issue 4 | pp. 1652-1658 | ISSN: 2576-5973
(08.00.00, OAK Rayosatining 2024-yil 28-avgustdagi 360-son qarori)
Raximova Umida Ziyadullayevna. “Turizm infratuzilmasini innovatsion
rivojlantirishdagi asosiy manbalar tahlili”. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. Ilmiy
elektron jurnal. 7-son, iyul, 2024y.
Raximova Umida Ziyadullayevna. Turizm infratuzilmasining hozirgi holati.
SERVIS jurnali, №4. 2024 й. (08.00.00; №20).
Raximova Umida Ziyadullayevna Mintaqada milliy turizmni innovasion
rivojlanish tendensiyalari va barqarorligi tahlili. Journal of Science and
education in agriculture. March 2025. Volume 3, Issue 3
Raximova Umida Ziyadullayevna. Mintaqa turizmi infrаtuzilmаsini innаvаtsiоn
rivоjlаntirish strаtеgiyаlаri. “Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali | 11-
son. 1867-1877. 2025.
U. Z. Raximova. Turizm sohasini rivojlanishida turistik firma va tashkilotlarning
ahamiyati. Academic Research in Educational Sciences. ISSN: 2181-1385
Volume 5 | Issue 5 | 2024.
U. Z. Raximova. The role of mathematics in the development of the tourism
industry. // “Экономика и социум” халқаро журнали. – 2024 - №4(119).
(11.00.00; №11).
