KO’KRAK BEZI SARATONI BILAN KASALLANGAN AYOLLARNING IJTIMOIY-GIGIENIK TASNIFI, XAVF OMILLARI VA ULARNI PROGNOZLASH

Authors

  • B.M.Mamatqulov Author
  • X.U.Imatova Author

Abstract

Tadqiqotning  dolzarbligi.  Ekologik  muhitning  yomonlashuvi  hozirgi  kunda 
inson  salomatligiga  jiddiy  xavf  tug’dirib,  ko’krak  bezi  saratoni  kabi  onkologik 
kasalliklarning  ortishiga  olib  kelmoqda.  Ushbu  kasallik  ayollar  orasida  eng  ko’p 
uchraydigan  saraton  turlaridan  biri  bo’lib,  erta  aniqlanmasa,  yuqori  o’lim 
ko’rsatkichlariga  sabab  bo’ladi.  Ko’krak  bezi  saratoni  rivojlanishida  genetik  va 
gormonal omillar bilan bir qatorda atmosfera, suv va oziq-ovqat orqali ta’ sir qiluvchi 
ekologik  omillar  muhim  rol  o’ynaydi.  Ayniqsa,  ekologik  noqulay  hududlarda 
yashovchi  ayollar  yuqori  xavf  guruhiga  kiradi.  KBS  dunyoning  aksariyat 
mamlakatlarida  ayollar  orasida  eng  kop  uchraydigan  saraton  turi  hisoblanadi.  Sut 
bezlari  anatomik  va  fiziologik  jihatdan  ayollar  reproduktiv  sistemasining  eng 
murakkab  organlaridan  biridir.  Hayot  davomida    ayollar  sut  bezlari  sezilarli 
ozgarishlarga  duch  kelishadi.  Reproduktiv  tizim  patologiyasi  bolgan  bemorlarning 
deyarli  uchdan  ikki  qismi  shifokorga  KB  kasalligidan  shikoyat  qilishadi  [1,  4,  5]. 
Ularning aksariyati birinchi tekshiruvdayoq aniqlanadigan patologiyaga ega.  Ammo  
ayollarning  20%  shikoyat  qilmaydi,  kasalliklar  aksariyat  hollarda  dispanserizatsiya 
yoki profilaktik tekshiruvda patologik ozgarishlar borligi aniqlanadi [2, 7, 10, 12]. 
Jahonda ayollar sut bezi kasalliklari ayniqsa saratoni muhim tibbiy va ijtimoiy 
muammo  hisoblanadi,  chunki  sut  bezlaridagi  koplab  ozgarishlar  vaqt  otishi  bilan, 
ayniqsa  mehnatga  layoqatli  yoshdagi  shaxslarda  yomonlashib,  xavfli  tusga  kirish, 
hattoki olimga olib kelishi mumkin [3, 8, 9, 10, 11]. 
Har yil yakunida royxatga olingan bemorlar orasida KBSdan olim holatlarini 
tahlil  qilish  shuni  korsatdiki,  respublikada  ushbu  kasallikdan  olim  korsatkichlari 
yildan-yilga kamayib bormoqda. 2016 yil oxirida royxatda turgan 2 008 nafar KBS 
bilan ogrigan ayollardan 312 nafari vafot etgan bolib, bu 15,5 % ni tashkil etgan. 2019 
yil oxiriga kelib esa 2 489 nafar ayol royxatda bolib, ulardan 291 nafari vafot etgan, 
yani 11,7 % [6]. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Аксель Е.М. Злокачественные новообразования молочной железы: состояние

онкологической помощи, заболеваемость и смертность // Опухоли женской

репродуктивной системы. 2006. №1. C. 9-13.

2. Корженкова Г.П., Кочергина Н.В. Комплексная рентгено-сонографическая

диагностика заболеваний молочной железы. Практическое руководство. М.:

ООО «Фирма “СТРОМ”», 2004. 128 с.

3. Под ред. Харченко В.П., Рожковой Н.И. Маммология: Национальное

руководство / М.: ГЭОТАР-Медиа, 2009. 324 с.

4. Рак молочной железы: профилактика и борьба : [арх. 15 сентября 2018]. ВОЗ.

5. Рожкова Н.И., Бурдина И.И., Дабагов А.Р., Мазо М.Л., Прокопенко С.П.,

Якобс О.Э. Лучевая диагностика в маммологии. СИМК. Москва. 2014. С. 22

25, 26, 60–66, 55, 110–115, 150–170.

6. Сарибекян Э.К. Отечная форма рака молочной железы / Э.К. Сарибекян //

Российский онкологический журнал, №2, 2012. – С. 4-8

7. Семиглазов В.Ф. [и др.] Профилактика рака молочной железы у больных с

пролиферативными процессами репродуктивной системы // Вопросы

онкологии. – 2006. – Т. 52, №3. – С. 247-257.

8. Харченко В. П., Рожкова Н. И., Мазо М. Л., Аминов З. Д. Возможности

лучевых методов исследования в диагностике узловых образований

аксиллярной области // Опухоли женской репродуктивной системы. 2006. №2.

C. 37-40.

9. Berg W.A., Zhang Z., Lehrer D. et al. Detection of breast cancer with addition of

annual screening ultrasound or a single screening MRI to mammography in women

with elevated breast cancer risk. JAMA 2012;307(13):1394–404

10. Chakraborti K. L., Bahl P., Sahoo M., Ganguly S. K., Oberoi C. Magentic resonance

imaging of breast masses: Comparison with mammography // Indian Journal of

Radiology and Imaging. 2005. V. 15. №3. P. 381.

11. Delorme S., Zuna I., Huber S. et al. Colour Doppler sonography in breast tumours:

an update //Eur Radiol. 1998. Vol. 8. P. 189–193.

12. Zanello P.A., Robim A.F., Oliveira T.M. et al. Breast ultrasound diagnostic

performance and outcomes for mass lesions using Breast Imaging Reporting and

Data System category 0 mammogram. Clinics 2011;66(3):443–8.

Published

2026-04-20

How to Cite

B.M.Mamatqulov, & X.U.Imatova. (2026). KO’KRAK BEZI SARATONI BILAN KASALLANGAN AYOLLARNING IJTIMOIY-GIGIENIK TASNIFI, XAVF OMILLARI VA ULARNI PROGNOZLASH . TADQIQOTLAR, 84(3), 259-263. http://journalss.org/index.php/tad/article/view/25685