GASTRULYATSIYA XILLARI, LANSETNIKDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARI, BALIQLARDA, QUSHLARDA, SUT EMIZUVCHILARDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Authors

  • Muhammedova Dildora Islomjonovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: gastrulyatsiya, embrional rivojlanish, ektoderma, mezoderma, endoderma, invaginatsiya, epiboliya, involyutsiya, lansetnik, baliqlar, qushlar, sut emizuvchilar, blastodisk, morfogenez, hujayra migratsiyasi, ontogenez, differensiyalanish.

Abstract

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  gastrulyatsiya  jarayoni,  uning  asosiy  turlari 
hamda turli hayvonlar — xususan, lansetnik, baliqlar, qushlar va sut emizuvchilarda 
kechadigan  gastrulyatsiya  jarayonlarining  o‘ziga  xos  xususiyatlari  tahlil  qilinadi. 
Gastrulyatsiya embrional rivojlanishning muhim bosqichi bo‘lib, unda uchta asosiy 
urug‘  qavati  —  ektoderma,  mezoderma  va  endoderma  shakllanadi.  Lansetnikda 
gastrulyatsiya oddiy invaginatsiya orqali kechsa, baliqlarda epiboliya va involyutsiya 
jarayonlari  ustunlik  qiladi.  Qushlarda  blastodisk  tuzilishi  tufayli  murakkab 
morfogenetik  harakatlar  kuzatiladi,  sut  emizuvchilarda  esa  gastrulyatsiya 
implantatsiya  bilan  chambarchas  bog‘liq  holda  rivojlanadi.  Ushbu  jarayonlarning 
evolyutsion va funksional ahamiyati ilmiy asosda yoritib berilgan. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:

1. Gilbert, S. F. (2019). Developmental Biology (12‑chi nashr). Sinauer Associates.

2. Wolpert, L., & Tickle, C. (2018). Principles of Development (6‑chi nashr). Oxford

University Press.

3. Solnica‑Krezel, L., & Sepich, D. S. (2019). Gastrulation: From Cells to Embryo.

Annual Review of Cell and Developmental Biology, 35(1), 287–310.

4. Kimmel, C. B., Ballard, W. W., Kimmel, S. R., Ullmann, B., & Schilling, T. F.

(2015). Stages of embryonic development of the zebrafish. Developmental

Dynamics, 244(3), 290–310.

5. Moore, K. L., & Persaud, T. V. N. (2020). The Developing Human: Clinically

Oriented Embryology (11‑chi nashr). Elsevier.

6. Romanoff, A. L. (2016). The Avian Embryo: Structural and Functional

Development. Macmillan.

7. Copp, A. J., & Greene, N. D. E. (2019). Genetics and development of neural tube

defects. Journal of Pathology, 247(5), 787–797.

8. Richardson, R., Lehmann, R. (2016). Mechanisms guiding primordial germ cell

migration: Strategies from different organisms. Nature Reviews Genetics, 17(1),

15–30.

9. Gilbert, S. F., Barresi, M. J. F., & Blake, J. et al. (2018). Developmental Biology

Essentials (1‑chi nashr). Oxford University Press.

10. De Robertis, E. M., & Kuroda, H. (2018). Dorsal–ventral patterning and neural

induction in Xenopus embryos. Cold Spring Harbor Perspectives in Biology, 10(5),

a032284.

Published

2026-04-20

How to Cite

Muhammedova Dildora Islomjonovna. (2026). GASTRULYATSIYA XILLARI, LANSETNIKDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARI, BALIQLARDA, QUSHLARDA, SUT EMIZUVCHILARDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI . TADQIQOTLAR, 84(3), 291-298. http://journalss.org/index.php/tad/article/view/25694