OLIY TA’LIM PROFESSOR-O‘QITUVCHILARIDA KASBIY SO‘NISH SINDROMINING PSIXOLOGIK OMILLARI VA NAMOYON BO‘LISH SHAKLLARI

Authors

  • Kurbonova Zilola Alisher qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: kasbiy so‘nish sindromi, professor-o‘qituvchilar, emotsional zo‘riqish, depersonalizatsiya, kasbiy samaradorlik, psixologik omillar, kasbiy motivatsiya, psixologik farovonlik.

Abstract

Annotatsiya. Mazkur maqolada oliy ta’lim professor-o‘qituvchilarida kasbiy so‘nish sindromining psixologik omillari va uning namoyon bo‘lish shakllari ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda kasbiy so‘nish sindromining shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy psixologik omillar, jumladan, emotsional zo‘riqish, yuqori ish yuklamasi, kasbiy mas’uliyatning ortishi, ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlashning yetishmasligi hamda shaxslararo munosabatlardagi muammolar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, professor-o‘qituvchilarda kasbiy so‘nishning asosiy namoyon bo‘lish shakllari — emotsional holdan toyish, depersonalizatsiya va kasbiy samaradorlikning pasayishi tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim tizimida faoliyat yuritayotgan professor-o‘qituvchilarda kasbiy so‘nish sindromi ularning psixologik farovonligi, kasbiy motivatsiyasi va ta’lim sifati bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatadi. Maqolada kasbiy so‘nish sindromining salbiy oqibatlarini kamaytirish va uni oldini olishga qaratilgan psixologik profilaktika hamda psixokorreksion yondashuvlar bo‘yicha ilmiy xulosalar berilgan.

References

1. Маслач К. Профессиональное выгорание: новые концепции и методы исследования / К. Маслач, С. Джексон. – М.: Питер, 2010. – 320 с.

2. Фрейденбергер Х. Профессиональное выгорание: причины, проявления, профилактика / Х. Фрейденбергер. – СПб.: Питер, 2006. – 256 с.

3. Штайнберг М. Психология труда и профессионального выгорания преподавателей / М. Штайнберг. – М.: Наука, 2012. – 280 с.

4. Виготский Л.С. Психология развития / Л.С. Виготский. – М.: Педагогика, 1991. – 352 с.

5. Назарова Н.М., Малофеев Н.Н. Психологические аспекты профессиональной деятельности преподавателей вузов / Н.М. Назарова, Н.Н. Малофеев. – СПб.: Речь, 2014. – 304 с.

6. Alekhina S.V. Emotional Burnout of University Teachers: Psychological Analysis / S.V. Alekhina // Psychology in Education. – 2016. – Vol. 52, №3. – P. 45–58.

7. Booth T., Ainscow M. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools / T. Booth, M. Ainscow. – Bristol: Centre for Studies in Inclusive Education, 2011. – 200 p.

8. Mitchell D. Theory and Practice of Burnout Prevention in Higher Education / D. Mitchell. – London: Routledge, 2015. – 224 p.

9. Корнилова Е.А. Психологические особенности преподавателей в условиях эмоционального перенапряжения / Е.А. Корнилова // Вестник психологии образования. – 2018. – №2. – С. 12–25.

10. Maslach C., Leiter M.P. The Truth About Burnout: How Organizations Cause Personal Stress and What to Do About It / C. Maslach, M.P. Leiter. – San Francisco: Jossey-Bass, 2008. – 320 p.

11. Schaufeli W.B., Bakker A.B. Burnout and Work Engagement: The JD-R Approach / W.B. Schaufeli, A.B. Bakker // Journal of Managerial Psychology. – 2004. – Vol. 19, №7. – P. 747–767.

12. Сухарева И.В. Стресс и эмоциональное выгорание преподавателей высшей школы / И.В. Сухарева. – М.: Просвещение, 2017. – 248 с.

Published

2026-01-29

How to Cite

Kurbonova Zilola Alisher qizi. (2026). OLIY TA’LIM PROFESSOR-O‘QITUVCHILARIDA KASBIY SO‘NISH SINDROMINING PSIXOLOGIK OMILLARI VA NAMOYON BO‘LISH SHAKLLARI. Ta’limda Raqamli Texnologiyalarni Tadbiq Etishning Zamonaviy Tendensiyalari Va Rivojlanish Omillari, 51(1), 194-199. http://journalss.org/index.php/trt/article/view/17099