XORAZM AHOLISINING DINIY-MISTIK MADANIYATI: “MAGIK KVADRAT” VA GEOMETRIK SHAKLLAR
Abstract
Xorazm aholisining diniy-mistik madaniyati ko‘p asrlar davomida shakllanib, turli diniy, afsun va shifobaxsh amaliyotlarda namoyon bo‘lgan. Ayniqsa, magik kvadratlar va geometrik shakllar ularning diniy va madaniy hayotida muhim rol o‘ynab, har qanday kasallikdan himoya, ruhiy barqarorlik va omadni ta’minlash uchun ishlatilgan. Ushbu maqola mazkur amaliyotlarning tarixi, simbolikasi va foydalanish usullarini yoritishga bag‘ishlanadi.
To‘rtburchak — u “magik kvadrat” yoki “lotin kvadrati” deb ham ataladi va eng qadimgi shakllardan biridir. Xususan, 36-sura quyosh botishidan oldin kvadrat ichiga yoziladi va u chayon, ilon kabi zaharli hayvonlardan, olov va suvdan keladigan ofatlardan, shuningdek, har qanday kasallikdan himoya qiladi, deb qaraladi.[1]
[1] Резван. Коран в система мусулманских магических практик ... 170-176 б
References
1. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi , KP 5329/23 – Qoraqalpoq ko‘krak tumori.
2. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi , KP 177/2 – inventar sinzilla.
3. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi , KP 1138, KP 1122, KP 1135, KP 1142.
4. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi КП.177, КП 5334/9, 1136, Кп1152, КП.1154- КП 1158 , КП 192-195, КП 1147, КП 1130, КП 1136, КП 1139, КП 1142, КП 1148
5. Яблонский Л.Т. Саки Южного Приаралья (археология и антропология могильников). - М.: 1996. – С. 66.
6. Es Seyyid Suleyman El Husayniy. Havas-ul Kur’on Kenz-ul Xavas. Salelestiren Mustafo Varli. – Turkiye. Stanbul. Yayinevi: Esma nashrlari, 2003. -s.50-56 б
7. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi КП 5340/2.
8. Xivada “Ichon Qal’a” muzey qo’riqxonasi fondi. КП 178, КП 195, КП 1144, КП 6177/8, КП 194, КП 177, КП.179, КП 1164, КП 1165, КП.1170
9. Фахретдинова Д.А. Юв.............. 157 -б
10. Резван М. Е. Коран в системе мусульманских магических практик. — СПб.: Наука, 2011. — 220 с., ил. ISBN 978-5-02-038268-8.
11. The Nesser Doktor Halili Collektion of Islamic art. Science, Tools & Magic . Part One: Body and Spirit Mapping the Universe.Volum 1-XIII. Published 1997: Brasses, Bronze and Silver of the Islamic Lands.VOLUME XI.Published 2022
12. Edmond Doutté. Magie et religion dans l’Afrique du Nord. Paris. 1908