SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING INTELLEKTUAL MULK HUQUQI TIZIMIGA TA’SIRI VA HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MASALALARI
Keywords:
Kalit so’zlar: Antropotsentrizm (Inson markazli yondashuv), Public Domain (Jamoat mulki), Data Scraping (Ma’lumotlarni yig‘ish/qidirish), mualliflik huquqi, intelektual mulkAbstract
Anontatsiya: Ushbu tadqiqot sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining jadal rivojlanishi va ularning an’anaviy intellektual mulk huquqi paradigmalariga ko‘rsatayotgan fundamental ta’sirini tahlil qiladi. Maqolada SI tomonidan yaratilgan ob’ektlarning huquqiy maqomi, "ijodkorlik" tushunchasining inson markazli tabiatidan uzoqlashishi va algoritmlar generatsiya qilgan mahsulotlarga nisbatan egalik huquqini belgilashdagi ziddiyatlar ko‘rib chiqiladi. Yaqin yillar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt jamiyki internet tarmog‘ida mavjud bo‘lgan ma’lumotlar va ko‘rsatmalar asosida o‘zi mustaqil tarzda ixtirolar qilmoqda, asarlar yozmoqda, hatto tasviriy san’at asarlarini yaratmoqda. Muallif SI-ni shunchaki asbob (tool) emas, balki "kvazi-sub’ekt" sifatida baholashning huquqiy oqibatlarini o‘rganadi. Tadqiqot yakunida intellektual mulk tizimini texnologik progressga moslashtirish, innovatsiyalarni himoya qilish va inson muallifligining qadrini saqlab qolish o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlovchi yangi huquqiy mexanizmlar bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.
References
[1] Bently, L., & Sherman, B. (2014). Intellectual property law (4th ed.). Oxford University Press.
[2] Feist Publications, Inc. v. Rural Telephone Service Co., 499 U.S. 340 (1991).
[3] Gervais, D. (2020). The machine as author. Iowa Law Review, 105(1), 205–255.
[4] U.S. Copyright Office. (2023). Copyright registration guidance: Works containing AI-generated material. Washington, DC.
[5] Copyright, Designs and Patents Act 1988 (UK), s. 9(3).
[6] Abbott, R. (2022). The reasonable robot: Artificial intelligence and the law. Cambridge University Press.
[7] Samuelson, P. (2017). Why copyright law excludes ideas. Texas Law Review, 85(2), 381–425.
