O‘QUV MATERIALLARINI TIZIMLASHTIRISHDA INTELLEKT KARTALARIDAN (MIND MAPS) FOYDALANISH

Authors

  • Mutalibova Nodira. Author

Keywords:

Kalit soʻzlar: sun’iy intellekt, ilm, ta’lim tizimi, neyrotarmoqlar, ijodiy fikrlash, standart fikrlash, nostandart fikrlash, robot, bosh miya, yumshoq koʻnikmalar, intuitsiya, empatiya, analogiya, fantaziya, alfa- avlod, tasavvur, intellekt xarita, animatsiya, rivojlantirish., Keywords: artificial intelligence, science, education system, neural networks, creative thinking, standard thinking, non-standard thinking, robot, brain, soft skills, intuition, empathy, analogy, imagination, fantasy, Alpha generation, mental imagery, mind map, animation, development., Ключевые слова: искусственный интеллект, наука, система образования, нейронные сети, креативное мышление, стандартное мышление, нестандартное мышление, робот, мозг, мягкие навыки, интуиция, эмпатия, аналогия, фантазия, поколение альфа, воображение, интеллект-карта, анимация, развитие.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada sun’iy intellektning ishlab chiqarishga joriy qilinayotganligi, dunyodagi ilmlar hajmining keskin ortib borayotganligi natijasida vujudga kelgan vaziyat muhokama qilingan. Sun’iy neyrotarmoqlarning kashf qilinishi natijasida standart fikrlash koʻnikmalarga ega robotlarning yaratilayotganligi kelgusida ular bilan uygʻunlikda yashashdek murakkab muammoni yechishni taqozo etadi. Sun’iy intellektli robotlar nafaqat insoniyatga yordamchi boʻlib qolmasdan unga xavf ham tugʻdiradi. Bunday vaziyatda yagona imkoniyat ulardan intelektual ustunroq boʻlish ya’ni ular ega boʻla olmaydigan koʻnikmalarga ega boʻlishdir. Bu esa sun’iy intellektli robotlarga oʻrgatishning ya’ni dasturlashning imkoni boʻlmagan “nostandart fikrlash” koʻnikmalaridir. Shuning uchun ham zamonaviy ta’limning eng dolzarb muammosi oʻziga xos xususiyatlarga ega alfa- avlodga “nostandart fikrlash” koʻnikmlarini rivojlantirish metodlarini yaratishdir. Bu maqsadda verbal ma’lumotlarni vizuallashtirishning samarali vositasi intellekt xarita (Mind Map) dan foydalanish mumkin. Maqolada animatsion intellekt xariatlar yordamida boshlangʻich sinf oʻquvchilarining standart va nostandart fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirish usullari oʻrganilgan.

Annotation. This article discusses the integration of artificial intelligence (AI) into production processes and the challenges arising from the rapid growth of global scientific knowledge. The discovery of artificial neural networks has led to the development of robots with standard thinking skills, which in turn necessitates solving the complex issue of coexisting with them in the future. AI-powered robots not only assist humanity but may also pose potential threats. In such a situation, the only advantage lies in being intellectually superior — possessing skills that these robots cannot acquire. These are the skills of “non-standard thinking”, which cannot be programmed into AI robots. Therefore, the most pressing problem of modern education it is essential to develop methods for cultivating “non-standard thinking” in the unique Alpha generation. To achieve this, Mind Maps — an effective tool for visualizing verbal information — can be used. The article explores methods for developing both standard and nonstandard thinking skills in primary school students through animated mind maps.

Аннотация. В статье рассматривается ситуация, возникшая в результате внедрения искусственного интеллекта в производство и стремительного роста объёма знаний в мире. В результате открытия искусственных нейронных сетей создаются роботы, обладающие стандартными навыками мышления, что в будущем требует решения сложной проблемы — сосуществования с ними. Роботы с искусственным интеллектом не только помогают человечеству, но и представляют для него потенциальную угрозу. В такой ситуации единственной возможностью остаётся интеллектуальное превосходство над ними, то есть обладание навыками, которыми они не могут овладеть. К таким навыкам относится «нестандартное мышление», которое невозможно обучить или запрограммировать в искусственном интеллекте. Поэтому одной из самых актуальных задач современного образования является разработка методов развития навыков нестандартного мышления у поколения альфа, обладающего специфическими особенностями. В этих целях эффективным средством визуализации вербальной информации может служить интеллект-карта (Mind Map). В статье исследуются методы развития стандартного и нестандартного мышления у учащихся начальных классов с помощью анимационных интеллект-карт.

Published

2026-04-06

How to Cite

O‘QUV MATERIALLARINI TIZIMLASHTIRISHDA INTELLEKT KARTALARIDAN (MIND MAPS) FOYDALANISH. (2026). ILMIY TADQIQOTLAR VA YANGI OLAM, 5(2), 64-74. https://journalss.org/index.php/ito/article/view/23809