XALQ MAQOLLARINING KOGNITIV VA PRAGMATIK TAHLILI

Authors

  • Kodirova Dilnoza Mamadiyarovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: maqol, xalq og‘zaki ijodi, kognitiv tilshunoslik, pragmatika, paremiologiya, metafora, milliy tafakkur, пословица, народное устное творчество, когнитивная лингвистика, прагматика, паремиология, метафора, национальное мышление, proverb, folk oral creativity, cognitive linguistics, pragmatics, paremiology, metaphor, national thinking

Abstract

  Ushbu maqolada xalq og‘zaki ijodining qadimiy va dolzarb janrlaridan biri bo‘lgan maqollar kognitiv va pragmatik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Maqollar xalqning dunyoqarashi, qadriyatlari va tafakkur tarzini aks ettiruvchi qisqa va lo‘nda nutqiy birlik sifatida milliy tafakkur ko‘zgusi hisoblanadi. Tadqiqotda maqollarning inson tafakkuridagi konseptual asoslari, metaforik tuzilishi hamda nutq jarayonidagi kommunikativ vazifalari yoritiladi. Shuningdek, maqollarni zamonaviy tilshunoslik, lingvokulturologiya va ta’lim jarayonida o‘rganishning ahamiyati ochib beriladi.

В данной статье анализируются пословицы как один из древнейших и актуальных жанров народного устного творчества с позиций когнитивного и прагматического подходов. Пословицы рассматриваются как краткие и ёмкие речевые единицы, отражающие мировоззрение, ценности и образ мышления народа, и выступают зеркалом национального сознания. В исследовании освещаются концептуальные основы пословиц в человеческом мышлении, их метафорическая структура, а также коммуникативные функции в процессе речи. Кроме того, раскрывается значение изучения пословиц в современной лингвистике, лингвокультурологии и образовательном процессе.

This article analyzes proverbs as one of the oldest and most relevant genres of folk oral creativity from the perspectives of cognitive and pragmatic approaches. Proverbs are regarded as concise and meaningful linguistic units that reflect the worldview, values, and patterns of thinking of a people, and they serve as a mirror of national consciousness. The study highlights the conceptual foundations of proverbs in human cognition, their metaphorical structure, as well as their communicative functions in speech. In addition, it reveals the significance of studying proverbs in modern linguistics, linguoculturology, and the educational process.

Published

2026-04-22

How to Cite

XALQ MAQOLLARINING KOGNITIV VA PRAGMATIK TAHLILI. (2026). ILMIY TADQIQOTLAR VA YANGI OLAM, 6(1), 49-53. https://journalss.org/index.php/ito/article/view/25902