ADOLATLI YOLLASH VA XAVFSIZ MEHNAT MIGRATSIYASI: XMTNING 97, 143 VA 181-SONLI STANDARTLARINI O‘ZBEKISTON QONUNCHILIGIGA IMPLEMENTATSIYA QILISHNING REAL-HIMOYAVIY MEZONLARI

Authors

  • Qodirov Shohruhbek Mirzarasul o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: xalqaro mehnat standartlari, mehnat migratsiyasi, adolatli yollash, migrant xodim, XMT 97-sonli Konvensiyasi, XMT 143-sonli Konvensiyasi, XMT 181-sonli Konvensiyasi, xususiy bandlik agentligi, real-himoyaviy mezon, O‘zbekiston mehnat qonunchiligi., Ключевые слова: международные трудовые стандарты, трудовая миграция, справедливый найм, трудящийся-мигрант, Конвенция МОТ № 97, Конвенция МОТ № 143, Конвенция МОТ № 181, частное агентство занятости, реально-защитный критерий, трудовое законодательство Узбекистана., Keywords: international labour standards, labour migration, fair recruitment, migrant worker, ILO Convention No. 97, ILO Convention No. 143, ILO Convention No. 181, private employment agency, real-protective criterion, labour legislation of Uzbekistan.

Abstract

          Annotatsiya. Mazkur tezisda tashqi mehnat migratsiyasi jarayonida O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining mehnat huquqlarini himoya qilish, xususiy bandlik agentliklari faoliyatini xalqaro mehnat standartlari asosida tartibga solish, adolatli yollash, xorijda mehnat qilayotgan shaxslarning shikoyat qilish va real himoya olish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot dissertatsiyada ishlab chiqilgan normativ, institutsional va real-himoyaviy mezonlar yondashuviga tayangan holda olib borildi. Maqsad XMTning 97, 143 va 181-sonli standartlari, O‘zbekistonning 2024-2025-yillarda mehnat migratsiyasi tizimini isloh qilish bo‘yicha hujjatlari hamda xalqaro tavsiyalarni qiyosiy baholash orqali milliy qonunchilik va amaliyotni takomillashtirish takliflarini ishlab chiqishdan iborat. Tahlil natijasida migrant xodimni faqat ishga yuborish obyekti emas, balki mehnat huquqlari, shaxsiy xavfsizlik, ijtimoiy himoya va kompensatsiya olish kafolatlariga ega subyekt sifatida e’tirof etish zarurligi asoslandi. Tezisda xususiy bandlik agentliklari uchun yollash xarajatlarini xodim zimmasiga yuklamaslik, shartnoma shaffofligi, chet davlatdagi mehnat sharoitlarini monitoring qilish, konsullik-huquqiy yordamni kuchaytirish, elektron migratsiya tizimida shikoyat va natija indikatorlarini shakllantirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

          Аннотация. В данных тезисах анализируются вопросы защиты трудовых прав граждан Республики Узбекистан в процессе внешней трудовой миграции, регулирования деятельности частных агентств занятости на основе международных трудовых стандартов, справедливого найма, а также совершенствования механизмов обращения и реальной защиты лиц, работающих за рубежом. Исследование основано на подходе нормативного, институционального и реально-защитного критериев, разработанном в магистерской диссертации. Целью работы является выработка предложений по совершенствованию национального законодательства и практики путем сопоставления стандартов МОТ, закрепленных в Конвенциях № 97, № 143 и № 181, документов Узбекистана по реформированию системы трудовой миграции в 2024-2025 годах и международных рекомендаций. В результате обоснована необходимость признания трудящегося-мигранта не объектом направления на работу, а субъектом трудовых прав, личной безопасности, социальной защиты и компенсационных гарантий. В тезисах предлагается закрепить недопустимость возложения расходов по найму на работника, обеспечить прозрачность трудового договора, мониторинг условий труда за рубежом, усиление консульско-правовой помощи и формирование индикаторов обращений и результатов в электронной миграционной системе.

          Abstract. This thesis analyzes the protection of labour rights of citizens of the Republic of Uzbekistan in external labour migration, the regulation of private employment agencies on the basis of international labour standards, fair recruitment, and the improvement of complaint and real protection mechanisms for persons working abroad. The research relies on the normative, institutional and real-protective criteria developed in the master’s dissertation. The aim is to develop proposals for improving national legislation and practice through a comparative assessment of ILO standards reflected in Conventions Nos. 97, 143 and 181, Uzbekistan’s 2024-2025 documents on labour migration reform, and international recommendations. The analysis substantiates the need to recognize the migrant worker not merely as an object of job placement, but as a subject entitled to labour rights, personal safety, social protection and compensation guarantees. The thesis proposes measures on preventing the transfer of recruitment costs to workers, ensuring transparency of employment contracts, monitoring labour conditions abroad, strengthening consular and legal assistance, and developing complaint and result indicators within the electronic migration system.

Published

2026-05-04

How to Cite

ADOLATLI YOLLASH VA XAVFSIZ MEHNAT MIGRATSIYASI: XMTNING 97, 143 VA 181-SONLI STANDARTLARINI O‘ZBEKISTON QONUNCHILIGIGA IMPLEMENTATSIYA QILISHNING REAL-HIMOYAVIY MEZONLARI. (2026). ILMIY TADQIQOTLAR VA YANGI OLAM, 6(1), 262-276. https://journalss.org/index.php/ito/article/view/27785