ALISHER NAVOIYNING “LISON UT-TAYR” DOSTONIDA QUSHLAR TASVIRI: TASAVVUFIY RAMZIYLIK, FALSAFIY YUKLAMA VA MAʼNAVIY TAKOMIL MEXANIZMI

Abstract

Sharq adabiy tafakkuri tarixida tasavvuf falsafasi badiiy adabiyot bilan chambarchas bog‘liq holda rivojlangan bo‘lib, uning eng yorqin namunalari orasida Alisher Navoiyning “Lison ut-tayr” dostoni alohida o‘rin tutadi. Ushbu asar Fariduddin Attorning “Mantiq ut-tayr” asari bilan mushtarak mavzuda yaratilgan bo‘lsa-da, Navoiy unda o‘zining mustaqil badiiy-falsafiy qarashlarini mujassamlashtiradi. Dostonning asosiy kompozitsion negizi — qushlarning afsonaviy shoh Simurg‘ni izlab ketishi — tasavvufdagi solikning Haqqa eltuvchi ruhiy sayohatining badiiy modeli sifatida talqin qilinadi.