ABU ZAYD DABBUSIY HAYOTI VA ILMIY FAOLIYATI
Keywords:
Abu Zayd ad-Dabbusiy, Movarounnahr, Buxoro, Samarqand, Nasaf, hanafiy mazhabi, usul al-fiqh, fiqhiy metodologiya, qiyos, istihson, shar’iy dalillar, islom huquqshunosligi.Abstract
Ushbu maqolada Abu Zayd ad-Dabbusiyning yashagan
davri va uning ilmiy shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan Movarounnahr ilmiy
muhitining xususiyatlari tahlil qilinadi. X–XI asrlarda Markaziy Osiyoda ilm
fan taraqqiyoti, xususan Buxoro, Samarqand va Nasaf shaharlarining ilmiy
markaz sifatidagi o‘rni yoritiladi. Dabbusiyning hanafiy mazhabi doirasida
usul al-fiqh fanining rivojiga qo‘shgan hissasi, uning metodologik
yondashuvlari, dalillarni tahlil qilish, qiyos va istihson kabi usullarga bergan
ilmiy asoslari keng ochib berilgan. Shuningdek, uning “Ta’sis an-nazar” va
“Taqvim al-adilla” asarlarining nazariy ahamiyati hamda fiqhiy tafakkurni
tizimlashtirishdagi roli yoritiladi. Tadqiqot natijasida Dabbusiy ilmiy
merosining hanafiy fiqhining shakllanishi va zamonaviy islom
huquqshunosligidagi ahamiyati asoslab beriladi.
