АЛПОМИШ КИМ ВА УНИНГ ТАРИХИЙ-МИФОЛОГИК АҲАМИЯТИ
Keywords:
Калит сўзлар: мифологик қаҳрамон, тарихий мерос, миллий қадриятлар, эпик образ, ватанпарварлик, ЮНЕСКО маданий мероси, туркий халқлар эпоси, миллий ўзлик.Abstract
Аннотация: Ўзбек халқ оғзаки ижодида алоҳида ўрин тутадиган қаҳрамонлик достонларидан бири – бу Алпомиш достонидир. У Марказий Осиё халқларининг муштарак маданий мероси ҳисобланади ва асрлар давомида халқнинг миллий ғурури, эркинлик учун кураш, ватанпарварлик каби туйғуларини ифода этиб келган. Алпомиш – на фақат афсонавий қаҳрамон, балки халқнинг орзу-умидларини, интилишларини ифода этувчи рамзий тимсол ҳамдир. Унинг шахсий жасорат ва ватанпарварлик билан бойитилган образи ўзбек халқининг тарихий тажрибасини, ижтимоий зулмга қарши қаҳрамонлик руҳини, эркинликка интилишини акс эттиради. Алпомиш ўз севгани Барчин учун, ўз халқининг шаъни учун жон куйдиради – бу орқали у оилавий садоқат ва миллий фидойиликни бирлаштирувчи тимсолга айланади.
Шу жиҳатдан, Алпомиш образи ёш авлод учун фақат бир достон қаҳрамони эмас, балки миллий идеал – жасур, адолатпарвар, сабрли ва садоқатли инсоннинг тимсолидир. Унинг достони халқ маънавиятининг асосий устунларидан бири бўлиб, ҳар бир авлодни ўз Ватанига, она юртига муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялашда муҳим тарбиявий манба сифатида хизмат қилади. Бу эса “Алпомиш”ни абадий маънавий мерос сифатида қадрлашга сабаб бўлади.
References
1.Бертельс, Е.Э. (1960). Узбекский народный героический эпос Алпамыш. Москва: Наука. — Б. 12–98.
2. ЮНЕСКО. (1999). Alpamysh: Central Asian Oral Epic as Intangible Cultural Heritage. Париж: UNESCO Publishing. — Б. 7–54.
3.Раҳмонов, А. (2001). Ўзбек халқ эпослари тарихи ва поэтикаси. Тошкент: Фан. — Б. 104–137.
4.Қаюмов, А. (1996). Алпомиш – миллий эпос ва маънавий мерос. Тошкент: Ўқитувчи. — Б. 65–92.
5.Сиддиқов, А. (1974). Ўзбек халқ оғзаки ижоди тарихи. Тошкент: Фан. — Б. 215–230.
6.Алимов, Ш. (2010). Эпик мерос ва миллий ғоя. Тошкент: Турон. — Б. 143–160.
