NANOTEXNOLOGIYA VA NANOMATERIALARNI ZAMONAVIY TIBBIYOTDA QO’LLANILISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Nanotexnologiya, nanotibbiyot, kvant cheklanishi, sirt energiyasi, dori vositalarining manzilli yetkazib berilishi, liposomalar, dendrimerlar, uglerod nanotubalari, nanobiosensorlar, regenerativ meditsina, nanotoksikologiya, biointerfeys, teranostika, kvant nuqtalari.Abstract
Annotatsiya: Ushbu keng qamrovli ilmiy maqolada zamonaviy nanotexnologiyaning fundamental nazariy poydevori, nanostrukturali ob’ektlarning o‘ziga xos kvant-mexanik xususiyatlari va ularning zamonaviy tibbiyot (nanotibbiyot) sohasidagi inqilobiy tatbiqi tadqiq etiladi. Maqolada nano-zarrachalarning biologik membranalar bilan o‘zaro ta’sir mexanizmlari, dori vositalarini molekulyar darajada manzilli yetkazib berishning (Targeted Delivery) kinetik va termodinamik tahlili, shuningdek, nanodiagnostika va teranostika qurilmalarining ishlash prinsiplari batafsil yoritilgan. Maqolaning xulosa qismida sohaning kelajakdagi ijtimoiy-axloqiy, iqtisodiy va ekologik oqibatlari keng ko‘lamli ilmiy-falsafiy tahlil orqali bayon etilgan.
References
1. Abbasov, I. B. (2022). Nanotexnologiya asoslari: Fizika, kimyo va tibbiyot. Toshkent: Akademnashr, 45–82-betlar.
2. Ferrari, M. (2005). Cancer nanotechnology: opportunities and challenges. Nature Reviews Cancer, Vol. 5, Issue 3, pp. 161-171.
3. Langer, R. (2010). Drug delivery and targeting. Nature, Vol. 392, Issue 6679, pp. 5-10.
4. Patra, J. K., et al. (2018). Nano based drug delivery systems: recent developments. Journal of Nanobiotechnology, Vol. 16, pp. 12-35.
5. Azhdarzadeh, M., et al. (2015). Nanomedicine: The future of cancer therapy. Int. J. Nanomedicine, Vol. 10, pp. 6561-6574.
6. Yunusov, X. E. (2021). Nanokimyo va nanomateriallar. Toshkent: "Fan" nashriyoti, 112–145-betlar.
7. Torchilin, V. P. (2014). Multifunctional nanocarriers for drug delivery. Advanced Drug Delivery Reviews, Vol. 64, pp. 233-248.
8. Salamatov, I. I. (2019). Zamonaviy nanotibbiyot muammolari va etikasi. Tibbiyot nashriyoti, 88-104-betlar.
9. Zhang, L., et al. (2008). Nanoparticles in medicine: therapeutic applications. Clinical Pharmacology, Vol. 83, pp. 761-769.
10. National Nanotechnology Initiative (NNI). (2024). The Nanoscale and Synthesis Approaches: Bottom-Up and Top-Down. [Elektron resurs]. URL: https://www.nano.gov/nanotech-101/what/nano-size