JIGAR ENSEFALOPATIYASINI MODELLASHTIRISH VA TASHXISNI OPTIMALLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so'zlar: CCl4, jigar sirrozi, jigar ensefalopatiyasi, oziq-ovqat bilan bog'liq refleks.Abstract
Annotatsiya: Bugungi kunda to’rt xlorli uglerod, tetraxlormetan (CCl4) kalamushlarda jigar sirrozi (JS) va jigar ensefalopatiyasini (JE) modellashtirish uchun ishlatiladi. Biroq, bu usulning ba'zi cheklovlari bor, ya'ni laboratoriya hayvonlarining yuqori o'lim darajasi yoki JS hosil bo'lishining uzoq davom etishi. Shuningdek, JE tashxisi oziq-ovqat shartli refleksini o'rganish asosida qo'yildi, bu faqat hayvonlarning harakatlanish faolligini baholashga imkon berdi, ammo ularning fikrlash va eslab qolish qobiliyatini emas.
Gepatit va jigar sirrozi bilan og'rigan kalamushlarda JE ni modellashtirish yaxshilandi. Adabiyot ma'lumotlarini va dozalarni tanlashni hisobga olgan holda, kalamushlarda JE ni optimal simulyatsiya qilish uchun qorin bo'shlig'iga haftasiga to'rt marta 4 hafta davomida 1 ml/kg CCl4 ning 15% eritmasini zaytun moyida yuborish taklif qilindi. JE ning rivojlanishi, ya'ni hayvonlarning yodlash, o'rganish va fikrlash qobiliyati T shaklidagi labirintda oziq-ovqat shartli refleksini shakllantirish orqali o'rganildi.
Oziq-ovqat shartli refleksini shakllantirishning buzilishi CCl4 bilan oldindan ishlov berilgan kalamushlarda eslab qolish va fikrlashning yo'qligini ko'rsatdi. Biz JS va JE ni modellashtirish sxemasini JS rivojlanish vaqtining qisqarishi va CCl4 ning toksik ta'siri natijasida hayvonlar o'limining kamayishi bilan yangiladik. JE diagnostikasini yaxshilash kalamushlarda oziq-ovqat bilan bog'liq refleksni shakllantirish metodologiyasidan foydalanish orqali amalga oshirildi. Ushbu usul JE modellashtirish uchun asosiy usul sifatida tavsiya etilishi mumkin va ushbu kasallikni davolashning yangi strategiyalarini o'rganish uchun ishlatilishi mumkin.
References
1.American Association for the Study of Liver, European Association for the Study of the Liver. Hepatic encephalopathy in chronic liver disease: 2014 practice guideline by the Eu- ropean Association for the study of the liver and the American Association for the study of liver diseases. J Hepatol. 2014;61(3):642–659.
2. Rustamova M.T., Нaytimbetov J.Sh., Hayrullaeva S.S., Narziev N.M. Modern approaches to clinical and laboratory research in non-alcoholic fatty liver disease. Texas Journal of Medical Science. Vol. 15, ISSN NO: 2770-2936, 22-12-2022
3. Ивашкин В.Т. и др. Клинические рекомендации Российского общества по изучению печени, Российской гастроэнтерологической ассоциации, Российской ассоциации эндокринологов, Российской ассоциации геронтологов и гериатров и Национального общества профилактической кардиологии по диагностике и лечению неалкогольной жировой болезни печени. Российский журнал гастроэнтерологии, гепатологии, колопроктологии. 2022;32(4):104-140
4. Клинические рекомендации. Цирроз и фиброз печени. Российское общество по
изучению печени. Российская гастроэнтерологическая ассоциация. 2023
5. Исматова, Р. (2024). БИОХИМИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ЦИРРОЗА ПЕЧЕНИ. Наука и инновации в системе образования, 3(6), 79–85. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/sies/article/view/51063
6. Grover V. P. The why and wherefore of hepatic encephalopathy. / V. P. Grover, J.
M. Tognarelli, N. Massie [et al.] // International journal of general medicine. — 2015.
7. Liu A. Advances in cirrhosis: optimizing the management of hepatic encephalopathy.
/ A. Liu, R. B. Perumpail, R. Kumari [et al.] // World journal of hepatology. — 2015. — Vol. 7, № 29. — P. 2871–9.
8. Mendizabal M. Liver transplantation in acute liver failure: a challenging scenario. /
M. Mendizabal, M. O. Silva // World journal of gastroenterology. — 2016.
9. Rahimi R. S. Hepatic encephalopathy: how to test and treat. / R. S. Rahimi, D. C. Rockey // Current opinion in gastroenterology. — 2014. — Vol. 30, № 3. — P. 265–71.
10. Wang J.-Y. Prevalence of minimal hepatic encephalopathy and quality of life evaluations in hospitalized cirrhotic patients in china. / J.-Y. Wang, N.-P. Zhang, B.-R. Chi [et al.] // World journal of gastroenterology. — 2013. — Vol. 19, № 30. — P. 4984–91.
11.Yang L. Effect of allogeneic umbilical cord mesenchymal stem cell transplantation in a rat model of hepatic cirrhosis. / L. Yang, Y. Wang, X. Wang, Y. Liu // Journal of traditional Chinese medicine. — 2015. — Vol. 35, № 1. — P. 63–8.