YALLIG'LANISH JARAYONI: YALLIG'LANISHNI KELTIRIB CHIQARUVCHI OMILLAR, YALLIG'LANISHNING SHAKLLARI VA NAMOYON BO'LISHLARI, YALLIG'LANISH REAKTSIYASINING IMMUNOLOGIK AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so'zlar: yallig'lanish, immunologik reaktsiyalar, yallig'lanishning namoyon bo'lishlari, yallig'lanish omillariAbstract
Annotatsiya: Tadqiqot va klinik muhitda to'plangan zamonaviy bilimlar shuni ko'rsatadiki, yallig'lanish organizmda sodir bo'ladigan har qanday kasallik jarayonining sababi yoki hamrohidir. Yallig'lanish — turli darajadagi murakkab jarayonlarni ifodalovchi atama. Ushbu jarayonlar organizmning mavjudligiga tahdid soladigan strukturaviy yoki funksional buzilishlar yuzaga kelganda ishga tushadi. Yallig'lanishning vazifasi nafaqat zararli moddalarni yo'q qilishga, balki shikastlangan tuzilmalarni tiklashga qaratilgan jarayonlarni faollashtirish hisoblanadi. Bu genetik jihatdan kodlangan himoya reaktsiyasi bo'lib, har bir individda namoyon bo'ladi. Yallig'lanish hujayralari chet el moddalarining va o'z shikastlangan hujayralarining mavjudligini aniqlash imkonini beruvchi maxsus sensor retseptorlarini o'z ichiga oladi. Yallig'lanish jarayonida chet el agentlari yoki o'z tuzilmalariga qarshi himoyada muhim rol o'ynovchi faol moddalar hosil bo'ladi. Ushbu moddalarning hosil bo'lishi organizm to'qimalariga zarar yetkazish xavfini kamaytirish maqsadida tartibga solinadi.
References
1. Hořejši V, Bartunkova J, Bricka T, Spisek R. Zaklady imunologie.
TRITON, Praha 2017.
2. Šterzl I. Zaklady imunologie pro zubni a všeobecne lekaře. Karolinum,
Praha 2005.60 Gabriela Harvanová, Silvia Duranková
Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology, January–March 2025
3. Roche E, Silva M. A brief history of inflammation. Agents Actions
1978; 8: 45-9.
4. Kopřiva F, Lavicky J. Neurogenni zanět. Maxdorf, Praha 2009.
5. Medzhitov R. Origin and physiological roles of inflammation.
Nature 2008; 454: 428-35.
6. Hulin I. Patofyziologia 6. prepracovane a doplnene vydanie. Slovak
Academic Press, Bratislava 2002.
7. Pahwa R, Goyal A, Jialal I. 2018. Chronic inflammation. StatPearls
[Internet].
8. Chen L, Deng H, Cui H, et al. Inflammatory responses and inflammation-
associated diseases in organs. Oncotarget 2018; 9: 7204-18.
9. Altshuler CH, Angevine DM. Acid mucopolysaccharide in degenerative
disease of connective tissue, with special reference to serous inflammation. Am J Pathol 1951; 27: 141-56.
10. Qin YJ, Chan SO, Lin HL, et al. Increased expression.