ELEKTR UZATISH LINIYALARINING ASOSIY PARAMETRLARI VA ALMASHTIRISH SXEMALARINI ALGORITMLASH VA DASTURLASH

Authors

  • Xoliqova Manzura Qoyirovna Author
  • Qilichov Hasan Janiqul o’g’li Author

Keywords:

Kalit so’zlar: Elektr uzatish liniyalari, almashtirish sxemasi, algoritmlash, dasturlash, matematik model, aktiv qarshilik, reaktiv qarshilik, sig‘im o‘tkazuvchanligi, kuchlanish isrofi, energiya tizimi, raqamlashtirish, Python modellashtirish, MATLAB simulink, tarmoq topologiyasi, tugun kuchlanishlari, iteratsion usullar, Nyuton-Rafson metodi, Zeydel usuli, o‘tkazgich parametrlari, quvvat oqimi, statik turg‘unlik, dinamik rejimlar, energetika auditi, dispetcherlik nazorati, Smart Grid, intellektual tarmoqlar, yuklama oqimi.

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada elektr uzatish liniyalarining (EUL) asosiy parametrlari — aktiv va reaktiv qarshiliklar, o‘tkazuvchanlik hamda sig‘imlarni hisoblashning matematik modellarini raqamlashtirish masalalariga yo'naltirilgan. Maqolada murakkab konfiguratsiyali elektr tarmoqlarining “P” va “T” simmon almashtirish sxemalarini algoritmlash metodikasi batafsil yoritilgan. Maqolada zamonaviy dasturlash tillari yordamida elektr energiyasi isroflarini minimallashtirish va kuchlanish tushishini aniq vaqt rejimida hisoblash algoritmlari ishlab chiqilgan. Taklif etilayotgan usul energiya tizimlarini loyihalashda hisoblash xatoliklarini kamaytirish va dispetcherlik boshqaruvini optimallashtirish imkonini beradi. Natijalar an’anaviy usullar bilan solishtirilganda hisoblash tezligining oshganligini ko‘rsatadi

References

1. Taslimov, A. D., & Rakhmonov, I. U. (2022). "Analysis and optimization of electricity losses in regional power grids." E3S Web of Conferences, Vol. 339, 01012.

2. Rakhmonov, I. U., & Najimova, A. M. (2021). "Mathematical model for calculating electricity consumption in the sectors of the economy." AIP Conference Proceedings, 2432, 030014.

3. Muratov, K. R., & Obidov, K. G. (2023). "Algorithms for improving the energy efficiency of high-voltage transmission lines." International Journal of Power Electronics and Drive Systems (IJPEDS), 14(2).

4. Glover, J. D., Sarma, M. S., & Overbye, T. (2016). Power System Analysis and Design. 6th Edition, Cengage Learning.

5. IEEE Standard 738-2012. "IEEE Standard for Calculating the Current-Temperature Relationship of Bare Overhead Conductors." J. Duncan Glover, et al. "Power System Analysis and Design" (2016).

6. IEEE Standard 738-2012. "IEEE Standard for Calculating the Current-Temperature Relationship of Bare Overhead Conductors."

7. Grainger, J. J., & Stevenson, W. D. (1994/2019). "Power System Analysis".

Published

2026-04-01

How to Cite

Xoliqova Manzura Qoyirovna, & Qilichov Hasan Janiqul o’g’li. (2026). ELEKTR UZATISH LINIYALARINING ASOSIY PARAMETRLARI VA ALMASHTIRISH SXEMALARINI ALGORITMLASH VA DASTURLASH. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 98(1), 53-59. https://journalss.org/index.php/new/article/view/23259