BIR VA KO‘P QAVATLI EPITELIYNING ZAMONAVIY TEKSHIRISH VA TADQIQOT USULLARI
Abstract
Dolzarbligi. Epiteliya to‘qimasi organizmning asosiy morfologik tizimlaridan biri bo‘lib, u tashqi va ichki muhit o‘rtasida biologik to‘siq vazifasini bajaradi. Epiteliy to‘qimasi embrional rivojlanish davrida ektoderma, mezoderma va endoderma qatlamlaridan hosil bo‘lishi mumkin. Shu sababli u organizmning deyarli barcha a’zolari tarkibida uchraydi. Bir qavatli epiteliy asosan o‘pkadagi alveolalar, ichak devorlari, qon tomirlari endoteliysi kabi tuzilmalarda uchraydi va moddalar almashinuvi, diffuziya hamda transport jarayonlarini ta’minlaydi. Ko‘p qavatli epiteliy esa teri epidermisi, og‘iz bo‘shlig‘i, qizilo‘ngach va boshqa mexanik ta’sir kuchli bo‘lgan sohalarda joylashgan bo‘lib, himoya funksiyasini bajaradi. So‘nggi yillarda histologiya, sitologiya va molekulyar biologiya fanlarining rivojlanishi epiteliy hujayralarining tuzilishini chuqur o‘rganish imkonini yaratdi. Zamonaviy diagnostika texnologiyalari epiteliy hujayralarining ultrastrukturasini, genetik xususiyatlarini hamda patologik o‘zgarishlarini aniqlashda keng qo‘llanmoqda. Bu esa epiteliy bilan bog‘liq kasalliklarni erta bosqichda aniqlash va samarali davolash imkonini beradi.
References
1.Ross M.H., Pawlina W. Histology: A Text and Atlas. 7-nashr. Philadelphia: Wolters Kluwer, 2016. — Epithelial tissue (epiteliy toʻqimasi) boʻlimi, 63–85-betlar.
2. Junqueira L.C., Carneiro J. Basic Histology: Text and Atlas. 14-nashr. New York: McGraw-Hill Education, 2016 — Epithelial tissue boʻlimi, 92–110-betlar.
3. Gartner L.P., Hiatt J.L. Color Atlas and Text of Histology. 6-nashr. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2013. — Epiteliy toʻqimasi tuzilishi va turlari, 55–72-betlar.
4. Mescher A.L. Junqueira’s Basic Histology: Text and Atlas. 15-nashr. New York: McGraw-Hill Education, 2018. — Epithelial tissue va hujayra bogʻlanishlari, 84–103-betlar.
5.Kierszenbaum A.L., Tres L.L. Histology and Cell Biology: An Introduction to Pathology. 4-nashr. Philadelphia: Elsevier, 2015. — Epiteliy hujayralari ultrastrukturasi va mikroskopik tadqiqot usullari, 48–70-betlar.
6. Alberts B., Johnson A., Lewis J. va boshqalar. Molecular Biology of the Cell. 6-nashr. New York: Garland Science, 2015. — Hujayra tuzilishi va mikroskopik tadqiqot usullari, 525–540-betlar.
7. Young B., O’Dowd G., Woodford P. Wheater’s Functional Histology: A Text and Colour Atlas. 6-nashr. Philadelphia: Elsevier, 2014. — Epiteliy toʻqimasi va uning funksiyalari,70–89-betlar.
