ALI QUSHCHINING ASTRONOMIYA VA MATEMATIKA SOHASIDAGI ILMIY MEROSI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Ali Qushchi, Samarqand ilmiy maktabi, Mirzo Ulug‘bek rasadxonasi, zij, astronomiya tarixi, matematika tarixi, Temuriylar davri, Usmonli ilmiy muhiti.Abstract
Annotatsiya. Maqolada Ali Qushchining astronomiya va matematika tarixidagi o‘rni Samarqand ilmiy maktabi, Mirzo Ulug‘bek rasadxonasi, zij an’anasi va Usmonli ilmiy muhiti bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Tadqiqot Ali Qushchini nafaqat astronom va matematik, balki XV asr sharq ilm-fanida nazariya, hisoblash amaliyoti va ilmiy uzatmalarni uyg‘unlashtirgan yirik olim sifatida yoritadi. Natijalar uning Samarqand rasadxonasining ilmiy dasturida muhim o‘rin tutganini, aniq hisoblashga asoslangan ilmiy tafakkurni rivojlantirganini va ilmiy ta’siri Hind hamda Usmonli muhitlariga ham yoyilganini ko‘rsatadi. Xulosada Ali Qushchi merosi astronomiya va matematika tarixida kompleks ilmiy hodisa sifatida baholanadi.
References
1. Ansari S. M. Razaullah. Survey of Zijes written in the Sub-continent // Indian Journal of History of Science. – 2015. – Vol. 50. – No. 4. – DOI: 10.16943/ijhs/2015/v50i4/48362.
2. Anooshahr A. Science at the Court of the Cosmocrat: Mughal India, 1531–56 // The Indian Economic & Social History Review. – 2017. – Vol. 54. – No. 3. – P. 295–316. – DOI: 10.1177/0019464617710742.
3. Aydinli O. Timurlular Döneminde Semerkant // Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. – 2023. – Vol. 10. – No. 1. – P. 294–329. – DOI: 10.17859/pauifd.1285880.
4. Casale G. Mehmed the Conqueror between Sulh-i Kull and Prisca Theologia // Modern Asian Studies. – 2022. – Vol. 56. – No. 3. – P. 840–869. – DOI: 10.1017/S0026749X21000184.
5. Fazlıoğlu İ. Between Reality and Mentality: Fifteenth Century Mathematics and Natural Philosophy Reconsidered // Nazariyat. – 2014. – Vol. 1. – No. 1. – P. 1–39. – DOI: 10.15808/nazariyat.1.1.m0001.
6. Hogendijk J. P. An Interdisciplinary Congress on Ottoman Astronomy at Istanbul University // Osmanlı Bilimi Araştırmaları. – 2024. – Vol. 25. – No. 1. – P. 191–203. – DOI: 10.26650/oba.250124.
7. Misra A. Persian Astronomy in Sanskrit // History of Science in South Asia. – 2021. – Vol. 9. – P. 30–127. – DOI: 10.18732/hssa64.
8. Ríus M., Puig-Aguilar R. Al-Asfī’s Description of the Zāwiya Nasiriyya: The Use of Buildings as Astronomical Tools // Journal for the History of Astronomy. – 2015. – Vol. 46. – No. 3. – P. 325–342. – DOI: 10.1177/0021828615589484.
9. Saliba G. Al-Qushjī’s Reform of the Ptolemaic Model for Mercury // Arabic Sciences and Philosophy. – 1993. – Vol. 3. – No. 2. – P. 161–203. – DOI: 10.1017/S0957423900001776.
10. Tokhirov J. Islamic Scientific Works of Ali Qushchi // Theoretical & Applied Science. – 2019. – Vol. 73. – No. 05. – P. 132–134. – DOI: 10.15863/tas.2019.05.73.23.
11. Vasieva D. Knowledge, Science, Culture during the Sahibkiran Amir Temur and Temurids // Middle European Scientific Bulletin. – 2020. – Vol. 3. – P. 23–25. – DOI: 10.47494/mesb.2020.3.25.