OMMAVIY AXBOROT VOSITALARI VA ULARNING JAMIYATDAGI ROLI (MASS MEDIA AND THEIR ROLE IN SOCIETY)
Keywords:
Kalit so‘zlar: ommaviy axborot vositalari, jamiyat, axborot, manipulyatsiya, dezinformatsiya, jamoatchilik nazorati, media savodxonlik, raqamli mediaAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqola ommaviy axborot vositalarining (OAV) jamiyatdagi ko‘p qirrali rolini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Zamonaviy demokratik jamiyatda OAV axborot berish, ta’lim-tarbiya, ijtimoiylashtirish, jamoatchilik nazorati, madaniy merosni saqlash va targ‘ib qilish, ko‘ngilochar va reklama kabi muhim funksiyalarni bajaradi. Maqolada OAVning ijobiy roli (jamiyatni xabardor qilish, hokimiyat ustidan nazorat, fuqarolik jamiyatini rivojlantirish, ta’lim va madaniyatni ommalashtirish) va salbiy tomonlari (manipulyatsiya, dezinformatsiya, iste’molchilik mafkurasini singdirish, zo‘ravonlik va axloqsizlikni targ‘ib qilish, jamiyatni qutblashtirish) batafsil yoritiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar davrida OAVning transformatsiyasi (ijtimoiy tarmoqlar, blogosfera, citizen journalism), “fake news” (soxta yangiliklar), filtr qabariqlari (filter bubble), echo-kameralar (echo chamber) kabi dolzarb muammolar tahlil qilinadi. Maqola yakunida OAVning jamiyatdagi salbiy ta’sirini kamaytirish va ijobiy potensialidan samarali foydalanish bo‘yicha tavsiyalar (mustaqil jurnalistika, media savodxonlik, OAV ustidan jamoatchilik nazorati) berilgan.
References
1. Karimov B.A., Saidova M.Sh. Ommaviy axborot vositalari va jamiyat. Toshkent: “Niso Poligraf”, 2019. 290 b.
2. Rahimov U.T., Yusupova D.A. Jurnalistika va axborot huquqi. Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2020. 312 b.
3. Xolmatov A.A. Media va demokratiya. “Ijtimoiy fanlar” jurnali. 2021;3(2):45-54.
4. Toshpulatov B.M. Raqamli media va jamiyat. Toshkent: “Innovatsion rivojlanish”, 2022. 208 b.
5. Nazarova G.X. OAVda manipulyatsiya va dezinformatsiya. “Ommaviy kommunikatsiya” jurnali. 2022;1(1):33-42.
6. Vosoughi S., Roy D., Aral S. The spread of true and false news online. Science. 2018;359(6380):1146-1151.
7. Tandoc E.C., Lim Z.W., Ling R. Defining "Fake News": A typology of scholarly definitions. Digital Journalism. 2018;6(2):137-153.
8. Wardle C., Derakhshan H. Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making. Council of Europe report, 2017.
9. UNESCO. Journalism, 'Fake News' and Disinformation: A Handbook for Journalism Education and Training. Paris: UNESCO, 2018.
10. Freedom House. Freedom of the Press 2023 Report. Washington, DC: Freedom House, 2023.
