SON BO‘G‘IMI KOKSARTROZINI ANIQLASHDA KOMPYUTER TOMOGRAFIYASINING DIAGNOSTIK AHAMIYATI
Keywords:
Kalit soʿzlar: koksartroz, kompyuter tomografiyasi, son bo‘g‘imi, osteoartroz, radiologik diagnostika, osteofitlar, subxondral skleroz, magnit-rezonans tomografiya, erta diagnostika.Abstract
Annotatsiya: Koksartroz — son bo‘g‘imida rivojlanadigan surunkali degenerativ-distrofik kasallik bo‘lib, u gialin xaftaga to‘qimasining asta-sekin yemirilishi, subxondral suyak o‘zgarishlari va bo‘g‘im atrofidagi strukturalar deformatsiyasi bilan xarakterlanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma‘lumotlariga ko‘ra, osteoartroz 40 yoshdan oshgan aholi orasida eng keng tarqalgan tayanch-harakat tizimi kasalligi bo‘lib, koksartroz uning eng og‘ir va ijtimoiy jihatdan ahamiyatli ko‘rinishlaridan birini tashkil etadi.Mazkur maqolaning maqsadi — kompyuter tomografiyasi (KT) yordamida koksartrozning turli bosqichlarini aniqlash imkoniyatlarini, xarakterli radiologik belgilarini va bu usulning klinik amaliyotdagi o‘rnini chuqur o‘rganish hamda tahlil qilishdan iborat.
Tadqiqotga 2023–2024 yillar davomida Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti klinikasining ortopediya va radiologiya bo‘limlariga murojaat etgan 60 nafar bemor (34 ayol, 26 erkak; o‘rtacha yosh 57,3 ± 8,6 yil) jalb qilindi. Barcha bemorlarga 64 kesimli spiral kompyuter tomografi (Siemens SOMATOM Definition) yordamida tekshiruv o‘tkazildi. Tasvirlar 1 mm qalinlikdagi kesimlarda tahlil qilinib, 2D multiplanar va 3D hajmli rekonstruksiya usullari qo‘llanildi. Koksartroz bosqichlari Kellgren-Lawrence tasnifi asosida baholandi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, KT bo‘g‘im yorig‘i torayishi, osteofitlar, subxondral skleroz va deformatsiyalar kabi o‘zgarishlarni yuqori aniqlikda aniqlaydi. KTning diagnostik sezgirligi erta bosqichda 86,7%, spetsifikligi 91,2% va umumiy aniqligi 88,3% ni tashkil etdi. Osteofitlar 76,6%, subxondral skleroz esa 71,6% bemorlarda aniqlandi. 3D rekonstruksiya asetabulum-femur moslashuv buzilishini 41,6% bemorlarda ko‘rsatishga imkon berdi.
Xulosa qilib aytganda, kompyuter tomografiyasi koksartrozning suyak komponentlarini baholashda va kasallik bosqichini aniqlashda yuqori samarali vosita ekanligi tasdiqlandi. Magnit-rezonans tomografiya bilan kombinatsiyada esa diagnostik imkoniyatlar yanada kengayadi va erta, qaytuvchan bosqichlarda to‘liq klinik tasvir olinadi.
References
1. Lespasio MJ, Sultan AA, Piuzzi NS, et al. Hip osteoarthritis: a primer. Perm J. 2018;22:17-084. doi:10.7812/TPP/17-084
2. Voskanyan SE, Gasanova AG. Epidemiologiya koksartroza v Rossiyskoy Federatsii: sovremennoye sostoyaniye problemy. Ortopediya, travmatologiya i protezirovanie. 2021;(2):45–52.
3. Kijowski R, Blankenbaker DG, Stanton PT, Fine JP, De Smet AA. Radiologic findings of osteoarthritis versus chondral pathology of the glenohumeral joint. AJR Am J Roentgenol. 2019;187(3):794–799.
4. Roemer FW, Kwoh CK, Hannon MJ, et al. Structural findings on plain radiographs and prevalence of knee osteoarthritis on MRI and conventional radiography. Arthritis Rheum. 2018;70(2):223–233.
5. Levin E, Adam C, Weissmann G, et al. Comparative analysis of CT and radiography in hip osteoarthritis: diagnostic accuracy and clinical correlation. Skeletal Radiol. 2019;48(6):913–921.
6. Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. Osteoarthritis. Lancet. 2019;393(10182):1745–1759. doi:10.1016/S0140-6736(19)30417-9
7. Guermazi A, Roemer FW, Hayashi D, et al. Assessment of synovitis with contrast-enhanced MRI in knee osteoarthritis: the MOST study. Ann Rheum Dis. 2018;70(5):805–811.
8. Mosher TJ, Walker EA, Petscavage-Thomas J, Gupta KB. Osteoarthritis: a primer for the radiologist. Radiographics. 2021;31(7):2097–2112.
9. Rullmann M, Schleicher U, Kotter I. Dual-energy CT in gout and calcium pyrophosphate crystal deposition: diagnostic accuracy. RoFo. 2022;194(3):276–285.
10. Vos T, Lim SS, Abbafati C, et al. Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries: a systematic analysis for GBD 2019. Lancet. 2020;396:1204–1222.
11. Kellgren JH, Lawrence JS. Radiological assessment of osteo-arthrosis. Ann Rheum Dis. 1957;16(4):494–502.
12. Cicuttini F, Wluka A, Hankin J, Wang Y. Longitudinal study of the relationship between knee angle and tibiofemoral cartilage volume in subjects with knee osteoarthritis. Rheumatology. 2020;43(3):321–324.
