O‘T TOSH KASALLIKLARINI TASHXISLASHDA UTT NING IMKONIYATLARINI BAHOLASH
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘t tosh kasalligi, xolelitiaz, ultratovush tekshiruvi, ultrasonografiya, o‘tkir xolesistit, safro yo‘llari, diagnostika, o‘t pufagi, xoledoxolitiaz, gepatobiliar tizim, sonografiya, abdominal diagnostikaAbstract
Annotatsiya: O‘t tosh kasalligi (xolelitiaz) gastroenterologiya va abdominal jarrohlik amaliyotida eng ko‘p uchraydigan gepatobiliar patologiyalardan biri hisoblanib, uning erta va aniq tashxisi asoratlarning oldini olish hamda davolash taktikasini belgilashda muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda o‘t pufagi va o‘t yo‘llari kasalliklarini aniqlashda ultratovush tekshiruvi (UTT) birlamchi diagnostik usul sifatida keng qo‘llanilmoqda. Ushbu maqolaning asosiy maqsadi o‘t tosh kasalliklarini tashxislashda ultratovush tekshiruvining diagnostik imkoniyatlarini baholash, uning sezgirligi, spetsifikligi va klinik amaliyotdagi samaradorligini tahlil qilishdan iborat. Zamonaviy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, UTT o‘t pufagi toshlarini aniqlashda yuqori aniqlikka ega bo‘lib, ko‘pchilik hollarda sezgirlik ko‘rsatkichi 90–95% dan yuqori, spetsifiklik esa 95–100% gacha yetishi qayd etilgan. Ayniqsa, diametri 2 mm dan katta bo‘lgan kalkulyoz shakllarni aniqlashda ultrasonografiya yuqori diagnostik qiymatga ega ekani ta’kidlangan. Ma’lumotlariga asoslangan meta-tahlillar ultratovush tekshiruvining nafaqat oddiy xolelitiazni, balki o‘tkir xolesistit, o‘t pufagi devori qalinlashuvi, perixolesistik suyuqlik, o‘t pufagi distensiyasi va sonografik Murphy belgisi kabi ikkilamchi patologik belgilarni ham aniqlash imkonini ko‘rsatgan. 2023-yilda chop etilgan tizimli tahlilda 8652 bemorni qamrab olgan 40 ta tadqiqot natijasi asosida ultratovush tekshiruvining o‘tkir xolesistit tashxisidagi umumiy sezgirligi 71%, spetsifikligi esa 85% ekanligi aniqlangan. Ushbu natijalar ultrasonografiyaning klinik amaliyotda ishonchli skrining va birlamchi baholash usuli sifatida qo‘llanishini tasdiqlaydi. Xulosa qilib aytganda, ultratovush tekshiruvi o‘t tosh kasalliklarini tashxislashda yuqori sezgirlik va spetsifiklikka ega bo‘lgan, xavfsiz, qulay va iqtisodiy jihatdan samarali diagnostik usul hisoblanadi. UTT yordamida o‘t pufagidagi toshlarni erta aniqlash, asoratlarni baholash va klinik qaror qabul qilish jarayonini tezlashtirish mumkin. Zamonaviy ilmiy ma’lumotlar asosida ultrasonografiya o‘t tosh kasalliklarini aniqlashda “oltin standart” birlamchi tekshiruv usuli sifatida o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda.
References
1.Kiewiet JJS, et al. Diagnostic accuracy of ultrasound in acute cholecystitis. Journal of Clinical Ultrasound, 2020.
2.Giljaca V, et al. Ultrasonography versus other imaging modalities for gallbladder stones. Cochrane Database, 2021.
3.Sahai AV, et al. Imaging strategies for suspected gallstone disease. Gastroenterology Review, 2022.
4.Sridharan S, et al. Accuracy of ultrasound in cholelithiasis detection. World Journal of Gastroenterology, 2021.
5.EASL. Clinical Practice Guidelines on gallstones. Journal of Hepatology, 2021.
6.Mayo Clinic Proceedings. Gallstone disease: diagnosis and imaging. 2020.
7.Radiology (RSNA). Role of ultrasound in biliary tract disease. 2022.
8.Brunicardi FC, et al. Schwartz’s Principles of Surgery. McGraw-Hill, 2020.
9.Townsend CM, et al. Sabiston Textbook of Surgery. Elsevier, 2022.
10.Kumar V, Abbas AK. Robbins Pathologic Basis of Disease. Elsevier, 2021.
11.Feldman M, et al. Gastrointestinal and Liver Disease. Elsevier, 2021.
12.Rumack CM, et al. Diagnostic Ultrasound. Elsevier, 2018.
13.Grainger RG, Allison DJ. Diagnostic Radiology. Elsevier, 2021.
14.Zakim D, Boyer TD. Hepatology: Liver Disease Textbook. Elsevier, 2018.
15.Greenberger NJ, et al. Current Diagnosis in Gastroenterology. McGraw-Hill, 2020.
16.Yamada T. Textbook of Gastroenterology. Wiley-Blackwell, 2019.
17.Baron RL. Gallstones and biliary imaging. Radiologic Clinics, 2021.
18.Sherlock S, Dooley J. Diseases of the Liver and Biliary System. Wiley, 2018.
19.American College of Radiology. Right Upper Quadrant Pain Guidelines. 2023.
20.World Gastroenterology Organisation. Gallstone disease guidelines. 2022.
