SUYAK O'SMALARINI TASHXISLASHDA RENTGENNING AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so'zlar: suyak o'smalari, rentgenografiya, osteosarkoma, Ewing sarkomasi, xondrosarkoma, periosteal reaktsiya, Codman uchburchagi, benign o'sma, malign o'sma.Abstract
Ushbu maqola suyak o'smalarini tashxislashda rentgen tekshiruvining o'rni va ahamiyatini keng yoritishga bag'ishlangan. Suyak o'smalari – bu tez-tez uchrab turmaydigan, ammo asoratli va hayot uchun xavfli kasalliklar guruhiga kiradi. Ularning ko'pchiligi yosh bolalar va o'smirlarda, shuningdek keksa yoshdagi bemorlarda uchraydi. Zamonaviy tibbiyotda suyak o'smalarini erta aniqlash bemorlarda yashash sifatini oshirish va omon qolish darajasini yaxshilashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Rentgen tekshiruvi – suyak o'smalarini dastlabki baholashda eng asosiy va keng tarqalgan usullardan biri bo'lib, u arzonga tushishi, keng tarqalganligi va amalga oshirishning soddaligi bilan ajralib turadi.
Ushbu maqolada 120 nafar bemor (2020–2023 yillar) ma'lumotlari tahlil qilingan. Bemorlar yoshi 7 yoshdan 72 yoshgacha bo'lib, ularning 68 nafari (56,7%) erkak va 52 nafari (43,3%) ayollar edi. Barcha bemorlarda rentgenografiya ikki proyeksiyada bajarildi; zarur hollarda kompyuter tomografiyasi (KT) va magnit-rezonans tomografiyasi (MRT) ham qo'llanildi. Tashxisning yakuniy tasdiqlanishi gistologik tekshiruv orqali amalga oshirildi.
Natijalar shuni ko'rsatdiki, rentgenning sezgirligi (sensitivlik) 91,6% va o'ziga xosligi (spetsifik) 44,4%ni tashkil etdi. Xavfli o'smalarda kuzatilgan asosiy rentgenologik belgilar: keng o'tish zonasi, korteks destruksiyasi, zararli periosteal reaktsiya (Codman uchburchagi, quyosh nuri ko'rinishi, «piyoz qobig'i») va yumshoq to'qimalar komponenti. Xavfsiz o'smalarda esa aniq chegaralar, sklerotik o'tish zonasi va me'yor doirasidagi periosteal reaktsiya kuzatildi. Maqolada rentgenologik tashxisning imkoniyatlari, cheklovlari va MRT hamda KT bilan birgalikda qo'llashning afzalliklari batafsil muhokama qilingan.
References
1. Miller TT. Bone tumors and tumorlike conditions: analysis with conventional radiography. Radiology. 2008;246(3):662–674. doi:10.1148/radiol.2463061038. PubMed PMID: 18223119.
2. Caracciolo JT, Temple HT, Letson GD, Kransdorf MJ. The current role of radiography in the assessment of skeletal tumors and tumor-like lesions. Semin Musculoskelet Radiol. 1998;2(2):161–166. PubMed PMID: 9652506.
3. von Schacky CE, Wilhelm NJ, Schäfer VS, Jungmann PM, Russe MF, Foreman SC, Gassert FG, Gassert FT, Schwaiger BJ, Makowski MR, Gersing AS. Development and evaluation of machine learning models based on X-ray radiomics for the classification and differentiation of malignant and benign bone tumors. Eur Radiol. 2022;32(9):6247–6257. PMC: PMC9381439.
4. Gaume M, Chevret S, Campagna R, Larousserie F, Biau D. The appropriate and sequential value of standard radiograph, computed tomography and magnetic resonance imaging to characterize a bone tumor. Sci Rep. 2022;12(1):6362. PMC: PM9008011.
5. Murphey MD, Nomikos GC, Flemming DJ, Gannon FH, Temple HT, Kransdorf MJ. Epidemiology and classification of bone tumors. Radiol Clin North Am. 2012;50(3):i, v–vi. PMC: PMC3476517.
6. Abikoye FO, van der Westhuizen J, Vally Z. Accuracy of plain radiographs in diagnosing biopsy-proven malignant bone lesions. S Afr J Rad. 2019;23(1):a1763. PMC: PMC6909405.
7. Costan M, Llorente-Ramiro S, Fernandez-Hernandez A, et al. Imaging features at the time of diagnosis of osteosarcoma and Ewing sarcoma in children. Radiologia. 2023;65(6):526–537. doi:10.1016/j.rxeng.2023.11.005.
8. Krieg AH, Laux CJ, Speth BM, Brunner A. The Diagnosis and Treatment of Osteosarcoma and Ewing's Sarcoma in Children and Adolescents. Dtsch Arztebl Int. 2023;120(31-32):535–542. PMC: PMC10437036.
9. Manoj C, Mohan S, Manoj P, Suresh R. X-ray and MRI Correlation of Bone Tumors Using Histopathology As Gold Standard. Cureus. 2022;14(8):e28049. PMC: PMC9403219.
10. Wenaden AE, Szyszko TA, Saifuddin A. Imaging of periosteal reactions associated with focal lesions of bone. Clin Radiol. 2005;60(4):439–456. PubMed PMID: 15767101.
11. Nogueira-Barbosa MH, Terzian JJB, Marão HF, de Ávila LA, Crema MD. Diagnostic performance of magnetic resonance imaging in the assessment of periosteal reactions in bone sarcomas using conventional radiography as the reference. Radiol Bras. 2017;50(3):176–181. PMC: PMC5487232.
12. Sahoo TK, Sathiyaseelan M, Thindal S, Kumar S, Thomas G, Mene P. A Comprehensive Clinico-Pathological Analysis of Osseous Neoplasms. Cureus. 2024;16(10):e72001. PMC: PMC11576070.
13. Picci P, Manfrini M, Fabbri N, Gambarotti M, Vanel D. Epidemiology and classification of bone tumors. Atlas of Musculoskeletal Tumors and Tumorlike Lesions. 2014. PMC: PMC3476517.
14. Liu Y, Wu Z, Xu Y, Li Z, Zhang X. An analysis of clinical values of MRI, CT and X-ray in differential diagnosis of benign and malignant bone metastases. Am J Transl Res. 2021;13(6):7022–7028. AJTR0128817.
15. Krieg AH, Scheier HC, Auer S, Meschede K. Pediatric Bone Tumors: Location and Age Distribution of 420 Cases. Diagnostics. 2024;14(22):2513. PMC: PMC11593068.
16. Ruggieri P, Angelini A, Montalti M, Alberghini M, Mercuri M. The current role of radiography in the assessment of skeletal tumours and tumour-like lesions. Eur Radiol. 2013;23(8):2097–2108.
17. American Academy of Family Physicians. Bone Cancer: Diagnosis and Treatment Principles. Am Fam Physician. 2018;98(4):205–213.
18. Bancroft LW, Peterson JJ, Kransdorf MJ. Periosteal Reaction. AJR Am J Roentgenol. 2010;194(3):W259–W272. doi:10.2214/AJR.09.3300.
19. StatPearls Publishing. Codman Triangle. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK549764.
20. Casadei R, Andreou D, Bühler M, et al. Bone tumors: a systematic review of prevalence, risk determinants, and survival patterns. Front Oncol. 2025;14:1478021. PMC: PMC11846205.