XORAZM VOHASIDA SOVET DAVRIDA SHAKLLANGAN SUG‘ORISH TIZIMI TARIXI (Toshsoqa magistral kanali misolida)
Keywords:
Kalit so‘zlar: Xorazm vohasi, Toshsoqa magistral kanali, irrigatsiya transformatsiyasi, xalq hashari, chig‘iriq usuli, Sovet agrar siyosati, paxta monokulturasi, ekologik inqiroz.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada XX asrning 20–30-yillarida Sovet Ittifoqining agrar siyosati doirasida Xorazm vohasida sodir bo‘lgan irrigatsiya tizimining tubdan transformatsiyasi tadqiq etiladi. Tadqiqotning markaziy obyekti sifatida Toshsoqa magistral kanali qurilishi misolida an’anaviy chig‘iriq usulidan zamonaviy muhandislik gidrotizimlariga o‘tish jarayoni, “xalq hashari” usuli orqali ommaviy safarbarlik va yirik gidrotexnik inshootlar barpo etilishi arxiv materiallari asosida tahlil qilinadi. Maqolada irrigatsiya infratuzilmasini modernizatsiya qilishning ijtimoiy-siyosiy mexanizmlari, paxta yakkahokimligini (monokultura) mustahkamlashdagi roli, qisqa muddatli iqtisodiy yutuqlar hamda uzoq muddatli ekologik oqibatlar (Orol fojiasi, tuproq sho‘rlanishi) yoritilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR VA MANBALAR RO‘YXATI
I. Arxiv hujjatlari
1. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 41, ro‘yxat 9, d. 4, 36–43-betlar.
2. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 4, ro‘yxat 1, d. 8, 63–65-varaqlar.
3. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 41, ro‘yxat 1, d. 8, 181-varaq.
4. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 41, ro‘yxat 1, d. 8, 180–181-varaqlar.
5. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 41, ro‘yxat 1, d. 10, 112-varaq.
6. Xorazm viloyat davlat arxivi. F. 41, ro‘yxat 9, d. 4, 3–5-varaqlar.
7. Xorazm viloyati hokimiyatining arxivi. F. 1, ro‘yxat 2, d. 5, 65-varaq.
8. “Upradik” (Suv xo‘jaligi boshqarmasi) joriy arxivi. 1939 yildagi texnik-moliyaviy hisobot, 2-tom, 14-varaq.
II. Ilmiy adabiyotlar
9. Матниёзов М. Хоразм тарихи. II жилд. – Урганч: Хоразм, 1997.
III. Davriy matbuot nashrlari
10. Правда Востока. 1939 yil 12 avgust soni.
11. “Тошсоқа канали” gazetesi. 1940 yil 5 aprel soni.
IV. Internet manbalar va rasmiy saytlar
12. Prezidentning Xorazm viloyatiga tashrifi haqida axborot. UzA. https://uza.uz/posts/56503
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Xorazm viloyati kengashi sessiyasidagi nutqi. https://president.uz/oz/lists/view/1147
14. “O‘zbekiston qishloq va suv xo‘jaligi” jurnali, 2025 yil 8-son.
15. Prezidentning 2026 yil 3 martdagi yig‘ilishi haqida axborot. https://president.uz/oz/lists/view/8988
16. Xorazmda yo‘l va suv infratuzilmasini yaxshilash uchun 1,6 mlrd dollar ajratiladi. Daryo.uz, 2026 yil 4 mart. https://daryo.uz/2026/03/04/xorazmda-yol-va-suv-infratuzilmasini-yaxshilash-uchun-16-mlrd-dollar-ajratiladi/
