RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR SHAROITIDA INSON HUQUQLARINI HIMOYA QILISHNING ZAMONAVIY MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: inson huquqlari, raqamlashtirish, kiberxavfsizlik, sun’iy intellekt, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi, raqamli xavfsizlik, GDPR, elektron hukumat, kiberjinoyatlar, raqamli huquqlar.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar sharoitida inson huquqlarini himoya qilishning zamonaviy huquqiy va texnologik mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda raqamlashtirish jarayonining inson huquqlari va erkinliklariga ta’siri, kiberjinoyatlar, shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi, internet nazorati hamda sun’iy intellekt bilan bog‘liq huquqiy muammolar yoritilgan. Shuningdek, inson huquqlarini himoya qilishning xalqaro va milliy huquqiy asoslari, kiberxavfsizlik siyosati, raqamli xavfsizlik texnologiyalari hamda elektron hukumat tizimlarining ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada sun’iy intellekt, raqamli etik me’yorlar va xalqaro hamkorlikning inson huquqlarini himoya qilishdagi istiqbollari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari raqamli texnologiyalar inson huquqlarini himoya qilishda yangi imkoniyatlar yaratishi bilan birga, zamonaviy tahdidlarni ham yuzaga keltirayotganini ko‘rsatadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. — Toshkent: O‘zbekiston, 2023.
2. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. United Nations tomonidan 1948-yil 10-dekabrda qabul qilingan.
3. Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt. — New York, 1966.
4. Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt. — New York, 1966.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. — Toshkent, 2019.
6. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni. — Toshkent, 2022.
7. General Data Protection Regulation (GDPR). Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council. — Brussels, 2016.
8. Castells M. The Rise of the Network Society. — Oxford: Blackwell Publishing, 2010. — 597 p.
9. Lessig L. Code and Other Laws of Cyberspace. — New York: Basic Books, 2006. — 416 p.
10. United Nations Human Rights — inson huquqlari bo‘yicha xalqaro materiallar.
11. European Union GDPR Portal — GDPR va ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha manbalar.
12. UNESCO Digital Rights Resources — raqamli huquqlar va axborot xavfsizligi bo‘yicha materiallar.
13. Council of Europe Cybercrime Convention — kiberjinoyatlarga qarshi xalqaro konvensiya materiallari.
14. World Economic Forum Cybersecurity — global kiberxavfsizlik va raqamli xavflar bo‘yicha tahliliy materiallar.
