SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDAGI KIBERXAVFSIZLIK: ZAMONAVIY YECHIMLAR VA MUAMMOLAR
Keywords:
Kalit so’zlar: kiberxavfsizlik, axborot xavfsizligi, ma’lumotlarni himoya qilish, inson omili, kiberjinoyatchilik, kiber etika, anomal faollik, Adversarial hujumlarAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada sun‘iy intellekt (SI) texnologiyalarining kiberxavf-sizlik sohasidagi o‘rni, zamonaviy yechimlari va uchraydigan muammolar tahlil qilinadi. Sunʼiy intellekt asosida ishlovchi tizimlar kiberhujumlarni oldindan aniqlash, ularga javob qaytarish va xavfsizlikni mustahkamlashda samarali vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Xususan, sunʼiy intellekt algoritmlari zararli dasturlarni aniqlash, firibgarlikdan himoya qilish, anomal faollikni kuzatish va Avtomatlash-tirilgan xavfsizlik choralarini qo‘llashda keng qo‘llanmoqda. Shu bilan birga, ushbu texnologiyalarning rivojlanishi bilan bir qator muammolar ham yuzaga kelmoqda. Jumladan, sunʼiy intellekt asosida ishlovchi kiberxavfsizlik tizimlarining buzilish ehtimoli, noto‘g‘ri tahlil natijalari, maxfiylik va maʼlumotlar xavfsizligiga oid masalalar dolzarb hisoblanadi. Shuningdek, tajovuzkorlar ham sunʼiy intellektdan foydalanib, yanada rivojlangan hujum usullarini ishlab chiqayotganligi sababli, kiberxavfsizlik tizimlarini doimiy ravishda yangilab borish talab etiladi. Maqolada zamonaviy sun‘iy intellekt texnologiyalari yordamida kiberxavfsizlikni mustahkamlash usullari va bu boradagi muammolarni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy-amaliy yondashuvlar muhokama qilinadi.
References
References:
1. ISO 15408. Axborot texnologiyalari — Xavfsizlik texnikasi – IT xavfsizligini baholash mezonlari. — Geneve: ISO / IEC Mualliflik huquqi idorasi, 2019. - 44 s;
2. ISO 17799. Axborot xavfsizligini boshqarish bo'yicha amaliyot kodeksi. - Geneve: ISO / IEC Mualliflik huquqi idorasi, 2000 yil. - 25 s;
3. ISO 19791. Operatsion tizimlarni xavfsizlikni baholash. - Geneve: ISO / IEC Mualliflik huquqi idorasi, 2019. - 165 s;
4. NIST maxsus nashri 800-26. Axborot texnologiyalari tizimlari uchun xavfsizlik o'z-o'zini baholash bo'yicha qo'llanma [Elektron resurs]: O'zbekiston Respublikasi Standartlar va texnologiyalar instituti tavsiyalari. - Vashington: AQSh hukumati bosmaxonasi, 2021- yil; Ma'lumot sanasi: 05.06.2019;
5. NIST maxsus nashri 800-30. Axborot texnologiyalari tizimlari uchun risklarni boshqarish bo‘yicha yo'riqnoma [Elektron resurs]: O'zbekiston Respublikasi Standartlar va texnologiyalar instituti tavsiyalari. - Vashington: AQSh hukumati bosmaxonasi, 2021- yil. - [55] s. - URL: Ma'lumot sanasi: 15.09.2019.
6. https://cyberleninka.ru/article/n/kiber-xavfsizlik-muammolari-va-uni-ta-minlashusullari
