ICHKI ISHLAR ORGANLARI FAOLIYATIDA KORRUPSIYANING OLDINI OLISH VA ANIQLASHDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA ELEKTRON VOSITALARNING HUQUQIY MAQOMI
Keywords:
Kalit so’zlar: korrupsiya, axborot texnologiyalari, elektron monitoring, huquqiy maqom, ichki ishlar organlari, raqamli dalil, sun’iy intellekt, shaffoflik, proaktiv nazorat.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada ichki ishlar organlari faoliyatida korrupsiyaning oldini olish va aniqlashda axborot texnologiyalari hamda elektron vositalarning huquqiy maqomi tadqiq etiladi. Raqamli monitoring tizimlari, elektron hujjat aylanmasi, videokuzatuv tizimlaridan olingan ma’lumotlar va sun’iy intellekt asosidagi tahliliy platformalarning korrupsiyaga qarshi kurash vositasi sifatidagi huquqiy asosi, ishlatilish tartibi va cheklovlari ko’rib chiqiladi. O’zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligida mavjud tartibga solish bo’shliqlari aniqlanadi, xalqaro standartlar va xorijiy mamlakatlar qonunchiligining tegishli mezonlari bilan qiyosiy tahlil o’tkaziladi. Taqdirilayotgan ilmiy tahlil asosida normativ-huquqiy bazani takomillashtirishning istiqbolli yo’nalishlari asoslanadi.
References
¹ Shim, D.C., & Eom, T.H. (2009). Anticorruption effects of information and communication technology (ICT) and social capital. International Review of Administrative Sciences, 75(1), 99–116. DOI: 10.1177/0020852308099508.
² Transparency International (2023). Corruption Perceptions Index 2023: Full Source Description. — Berlin: Transparency International, 2023. — URL: https://www.transparency.org/en/cpi.
³ Kerr, O.S. (2001). Computer Records and the Federal Rules of Evidence. USA Bulletin, 49(2), 1–9. — Washington, D.C.: U.S. Department of Justice.
⁴ Mason, S., & Dorsey, D. (Eds.). (2017). Electronic Evidence. 4th ed. — London: LexisNexis, 2017. — 687 p.
⁵ Rahimov B.T. Raqamli texnologiyalar va prokuratura nazorati: munosabat va istiqbollar. // O’zbekiston huquqshunosligi. — 2022. — №3. — B. 34–45.
⁶ Qodirov F.A. Elektron hujjatlar jinoyat protsessida dalil sifatida: amaldagi muammolar. // Yurist axborotnomasi. — 2023. — №1. — B. 12–22.
⁷ Yusupova N.R. Korrupsiyaga qarshi kurashda raqamli vositalarning o’rni. // O’zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi axboroti. — 2023. — №2. — B. 28–39.
⁸ United Nations Convention Against Corruption (UNCAC), Art. 5. — New York: United Nations, 2003. — URL: https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/uncac.html.
⁹ GRECO (2022). Fifth Evaluation Round: Prevention of Corruption and Promotion of Integrity in Central Governments. — Strasbourg: Council of Europe, 2022. — 95 p.
¹⁰ O’zbekiston Respublikasining «Elektron hukumat to’g’risida»gi Qonuni. // O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to’plami. — 2015. — №33. — B. 439.
¹¹ O’zbekiston Respublikasining «Elektron hujjat aylanmasi to’g’risida»gi Qonuni. // O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to’plami. — 2004. — №14. — B. 119.
¹² O’zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi, 105–107-moddalar. — Toshkent: Adolat, 2022.
¹³ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining «Xavfsiz shahar» dasturini yanada rivojlantirish to’g’risidagi Qarori. // O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to’plami. — 2019. — №44.
¹⁴ O’zbekiston Respublikasining «Shaxsiy ma’lumotlar to’g’risida»gi Qonuni, 12-modda. // O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to’plami. — 2019. — №24.
¹⁵ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining «Raqamli O’zbekiston — 2030» strategiyasi to’g’risidagi PF-6079-son Farmoni. — Toshkent, 2020.
¹⁶ Doshi, N., & Bollard, A. (2023). AI and the Law: Artificial Intelligence in Legal Practice. — Oxford: Oxford University Press, 2023. — 412 p. DOI: 10.1093/oso/9780198865124.001.0001.
¹⁷ O’zbekiston Respublikasi Oliy sudi 2020–2023 yillardagi korrupsiya ishlari bo’yicha sud amaliyotini umumlashtirish. — Toshkent: Oliy sud nashriyoti, 2024. — 56 b.
¹⁸ Casey, E. (2011). Digital Evidence and Computer Crime: Forensic Science, Computers, and the Internet. 3rd ed. — Waltham: Academic Press, 2011. — 807 p.
¹⁹ Vassil, K. (2016). Estonian e-Government ecosystem: Foundation, applications, outcomes. Background Paper: World Development Report 2016. — Washington, D.C.: World Bank, 2016. — 20 p.
²⁰ Transparency International (2013). Georgia: Overview of Corruption and Anti-Corruption. — Berlin: Transparency International, 2013. — URL: https://www.transparency.org.
²¹ Anti-Corruption and Civil Rights Commission of Korea (ACRC) (2022). Annual Report 2022. — Seoul: ACRC Publications, 2022. — 148 p. — URL: https://www.acrc.go.kr.
²² United Nations Convention Against Corruption (UNCAC), Art. 10. — New York: United Nations, 2003.
²³ GRECO (2021). General Activity Report 2020. — Strasbourg: Council of Europe, 2021. — 72 p.
²⁴ European Parliament (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council on Artificial Intelligence (AI Act). — Official Journal of the European Union, L, 2024/1689.
