SUN’IY INTELLEKTNING XALQARO IQTISODIY MUNOSABATLARGA TA’SIRI: GLOBAL TENDENSIYALAR, SAVDOGA TA’SIR VA O‘ZBEKISTON UCHUN STRATEGIK IMKONIYATLAR

Authors

  • Abduvaxobova Nafisa Nurillo qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, xalqaro iqtisodiy munosabatlar, jahon savdosi, gravitatsion model, qiyosiy ustunlik, raqamli tafovut, venchur kapital, O‘zbekiston, iqtisodiy o‘sish.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining xalqaro iqtisodiy munosabatlarga ta’siri uch asosiy yo‘nalishda — makroiqtisodiy o‘sish, jahon savdosi tuzilmasi va kapital oqimlari konsentratsiyasi bo‘yicha tahlil qilinadi. Tadqiqotda PwC, McKinsey, XVF, JST (WTO) va OECDning eng so‘nggi baholashlari sintez qilinib, SIning qiyosiy ustunlik nazariyasiga ta’siri va rivojlanayotgan davlatlar uchun yuzaga kelayotgan “raqamli tafovut” xavfi baholanadi. Ishda SI o‘zgaruvchisi bilan kengaytirilgan gravitatsion savdo modeli empirik baholash uchun metodologik asos sifatida taklif etiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, SI 2040-yilga qadar jahon savdosi qiymatini deyarli 40 foizga oshirishi mumkin, biroq bu salohiyat institutsional tayyorgarlik, raqamli infratuzilma va ochiq savdo siyosatiga bog‘liq. Xulosada O‘zbekiston uchun “O‘zbekiston — 2030” va PQ-358 strategiyasi doirasida amaliy tavsiyalar berilgan.

References

1. PwC. (2018). Sizing the prize: What’s the real value of AI for your business and how can you capitalise? PricewaterhouseCoopers.

2. McKinsey Global Institute. (2018). Notes from the AI frontier: Modeling the impact of AI on the world economy. McKinsey & Company.

3. McKinsey & Company. (2023). The economic potential of generative AI: The next productivity frontier. McKinsey Global Institute.

4. International Monetary Fund. (2025). World Economic Outlook: Artificial intelligence and productivity. IMF.

5. World Trade Organization. (2024). Trading with intelligence: How AI shapes and is shaped by international trade. WTO Publications.

6. World Trade Organization. (2025). World Trade Report 2025: Making trade and AI work together to the benefit of all. WTO Publications.

7. OECD. (2026). Venture capital investments in artificial intelligence through 2025. OECD Publishing.

8. OECD & WTO. (2024). The economic impact of data flow restrictions. Joint OECD–WTO working paper.

9. Stanford HAI. (2025). The 2025 AI Index Report. Stanford Institute for Human-Centered Artificial Intelligence.

10. Board of Governors of the Federal Reserve System. (2025). The state of AI competition in advanced economies. FEDS Notes.

11. Anderson, J. E., & van Wincoop, E. (2003). Gravity with gravitas: A solution to the border puzzle. American Economic Review, 93(1), 170–192.

12. Brynjolfsson, E., Rock, D., & Syverson, C. (2021). The productivity J-curve: How intangibles complement general purpose technologies. American Economic Journal: Macroeconomics, 13(1), 333–372.

13. Goldfarb, A., & Trefler, D. (2018). AI and international trade (NBER Working Paper No. 24254). National Bureau of Economic Research.

14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-358-sonli qarori. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.

Published

2026-06-07

How to Cite

Abduvaxobova Nafisa Nurillo qizi. (2026). SUN’IY INTELLEKTNING XALQARO IQTISODIY MUNOSABATLARGA TA’SIRI: GLOBAL TENDENSIYALAR, SAVDOGA TA’SIR VA O‘ZBEKISTON UCHUN STRATEGIK IMKONIYATLAR. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 102(1), 351-358. https://journalss.org/index.php/new/article/view/32760