QON KETISHIDA BIRINCHI YORDAN KO‘RSATISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: qon ketishi, arterial, venoz, ichki qon ketish, birinchi yordam, turniket, bosim bog‘lovi, gipovolemik shok, hemostaz, favqulodda vaziyat,Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada inson hayoti va salomatligiga bevosita xavf tug‘diruvchi favqulodda vaziyatlar, xususan, turli jarohatlar oqibatida yuzaga keladigan qon ketish holatlari va ularda shifokorgacha bo‘lgan birinchi yordam ko‘rsatishning ilmiy-nazariy hamda amaliy asoslari tizimli ravishda tahlil qilingan. Tadqiqotda qon ketishining patofiziologik turlari (arterial, venoz, kapillyar va ichki), ularning o‘ziga xos klinik belgilari hamda differensial diagnostikasi batafsil yoritilgan. Shuningdek, qonni to‘xtatishning zamonaviy usullari, yangi avlod turniketlari (CAT) va hemostatik materiallarning samaradorligi, aholi o‘rtasida birinchi yordam ko‘rsatish ko‘nikmalarini shakllantirishning innovatsion metodikasi hamda jarayonning psixologik va xalq tabobati jihatlari ko‘rib chiqilgan. Maqola birinchi yordam ko‘rsatishda xavfsizlik qoidalariga rioya qilish va jamiyatda umumiy tibbiy madaniyatni oshirish masalalarini ilmiy asoslashga qaratilgan.
References
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO). First Aid and Emergency Response Manual. Geneva: World Health Organization, 2021.
2. American College of Surgeons. Advanced Trauma Life Support (ATLS) Student Course Manual (10th ed.). Chicago: American College of Surgeons, 2018.
3. Xalqaro Qizil Xoch va Qizil Yarim Oy jamiyatlari federatsiyasi (IFRC). International First Aid and Resuscitation Guidelines. Geneva: IFRC, 2020.
4. Karimov, Sh. I. Xirurgik kasalliklar (Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik). Toshkent: "Ibn Sino" nashriyoti, 2005.
5. Azizov S., Raxmonov B. Umumiy tibbiy yordam asoslari. Toshkent: Tibbiyot, 2019.
6. O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligi. Favqulodda vaziyatlarda birinchi yordam ko’rsatish qo’llanmasi. Toshkent, 2020.
7. Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. Philadelphia: Elsevier, 2016.
