O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA ZAMON KATEGORIYASINING QIYOSIY TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: qiyosiy-tipologik tilshunoslik, fe’l zamonlari, nutq momenti, agglyutinatsiya, analitizm, aspekt, o‘tmish zamon, hozirgi zamon, kelgusi zamon, grammatik ekvivalentlik.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada agglyutinativ tuzilishga ega bo‘lgan o‘zbek tili va asosan analitik xarakterdagi ingliz tilida fe’l zamonlari kategoriyasining funksional-semantik xususiyatlari qiyosiy-tipologik planda tadqiq etilgan. Har ikki tildagi o‘tmish, hozirgi va kelgusi zamon shakllarining strukturaviy bo‘linishi, lisoniy ifodalanish usullari hamda ularning harakat tarzi va modallik kategoriyalari bilan o‘zaro munosabati tizimli tahlil qilingan. Ingliz tilidagi to‘rtburchak mantiqiy matritsaga asoslangan analitik zamon tizimi o‘zbek tilining boy va chiziqli xarakterga ega bo‘lgan morfologik affiksatsiya imkoniyatlari bilan chog‘ishtirilib, ularning o‘zaro funksional muvofiqliklari va spetsifik farqlari aniqlangan. Tadqiqot natijalari xorijiy tillarni o‘qitish metodikasi, qiyosiy grammatika kurslari hamda tarjima nazariyasi amaliyoti uchun muhim asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
1. Reichenbach H. Elements of Symbolic Logic. – n ew York: Macmillan, 1947. – 444 p.
2. Comrie B. Tense. – Cambridge: Cambridge University Press, 1985. – 139 p.
3. Bo‘ronov J. B. ingliz va o‘zbek tillari qiyosiy grammatikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1973. – 280 b.
4. Hojiyev A. f e’l. – Toshkent: fan, 1973. – 192 b.
5. Yoqubov J. q iyosiy tilshunoslik asoslari. – Samarqand: SamDU nashri, 2011. – 145 b.
6. n usratov M. ingliz va o‘zbek tillari grammatik qiyosiy tahlili. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2015. – 210 b.
7. Jespersen O. The Philosophy of Grammar. – London: George Allen and Unwin, 1924. – 359 p.
8. Abdurahmonov G‘. O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: fan, 1996. – 320 b.
9. Quirk R., Greenbaum S., Leech G., Svartvik J. A Comprehensive Grammar of the English Language. – London: Longman, 1985. – 1779 p.
10. Asqarova M. O‘zbek tili fe’l tizimida zamon va aspekt munosabati. – Toshkent: fan, 1988. – 230 b.
11. Palmer F. R. Mood and Modality. – Cambridge: Cambridge University Press, 2001. – 252 p.
12. Mahmudov n . n utq madaniyati va til nazariyasi masalalari. – Toshkent: f an, 2005. – 185 b.
13. Wardhaugh R. An Introduction to Sociolinguistics. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2010. – 448 p.
