INGLIZ VA O‘ZBEK RAQAMLI MULOQOTIDA TO‘SIQSIZLIK KONSEPTINING VERBAL VA MULTIMODAL IFODASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: to‘siqsizlik, raqamli muloqot, multimodal reprezentatsiya, verbal marker, semiotik kod, lingvopragmatika, diskurs, foydalanuvchi interfeysi, kommunikativ strategiya, inklyuziv kommunikatsiya.Abstract
Annotatsiya. Mazkur tadqiqot ingliz va o‘zbek tillarida raqamli muloqot muhitida to‘siqsizlik konseptining verbal va multimodal reprezentatsiyasini qiyosiy-lisoniy hamda lingvopragmatik nuqtai nazardan tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda to‘siqsizlik zamonaviy raqamli makonda faqat texnologik imkoniyat sifatida emas, balki til birliklari, vizual kodlar, interfeys elementlari, semiotik belgilar va kommunikativ strategiyalar o‘zaro integratsiyasi natijasida shakllanuvchi murakkab diskursiv hodisa sifatida talqin etiladi. Tahlillar ingliz tilidagi raqamli platformalarda to‘siqsizlik konsepti asosan funksional aniqlik, foydalanuvchiga yo‘naltirilganlik, standartlashtirilgan terminologiya va ixcham pragmatik formulalar orqali ifodalanishini, o‘zbek tilidagi raqamli muloqotda esa ijtimoiy yo‘naltirilganlik, izohlovchi kommunikativ uslub, madaniy moslashuv hamda foydalanuvchiga yaqinlikni ta’minlovchi verbal birliklar ustunligini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijasida ingliz va o‘zbek tillaridagi verbal hamda multimodal vositalarning o‘zaro bog‘liqligini aks ettiruvchi hamda "ijtimoiy ehtiyoj → verbal kodlash → multimodal vizuallashtirish → interaktiv idrok → kommunikativ integratsiya" ketma-ketligiga asoslangan mualliflik konseptual modeli ishlab chiqildi. Mazkur model raqamli kommunikatsiyada to‘siqsizlikni ta’minlashning lingvistik, semiotik va pragmatik mexanizmlarini tizimli ravishda izohlash bilan birga, inklyuziv raqamli platformalarni loyihalash, foydalanuvchi interfeyslarini takomillashtirish hamda raqamli kommunikatsiya bo‘yicha kelgusidagi tadqiqotlar uchun nazariy va amaliy asos vazifasini bajaradi.
References
1. Kress G., van Leeuwen T. Multimodal Discourse: The Modes and Media of Contemporary Communication. – London: Arnold, 2001. – 152 p.
2. Fairclough N. Language and Globalization. – London: Routledge, 2006. – 256 p.
3. Levinson S.C. Pragmatics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1983. – 420 p.
4. Halliday M.A.K., Matthiessen C.M.I.M. Halliday's Introduction to Functional Grammar. 4th ed. – London: Routledge, 2014. – 808 p.
5. van Dijk T.A. Discourse and Context: A Sociocognitive Approach. – Cambridge: Cambridge University Press, 2008. – 267 p.
6. Crystal D. Language and the Internet. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006. – 304 p.
7. Rogers Y., Sharp H., Preece J. Interaction Design: Beyond Human–Computer Interaction. 5th ed. – Hoboken: Wiley, 2019. – 672 p.
8. Nielsen J. Usability Engineering. – Boston: Academic Press, 1993. – 362 p.
9. Norman D.A. The Design of Everyday Things. Revised and Expanded Edition. – New York: Basic Books, 2013. – 368 p.
10. Mayer R.E. Multimedia Learning. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2009. – 304 p.
11. Wodak R., Meyer M. Methods of Critical Discourse Studies. 3rd ed. – London: Sage Publications, 2016. – 280 p.
12. Martin J.R., White P.R.R. The Language of Evaluation: Appraisal in English. – New York: Palgrave Macmillan, 2005. – 278 p.
13. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 276 p.
