DISSIPATIV CHIZIQLI BO‘LMAGAN MEXANIK TIZIMLARDA MURAKKAB DINAMIK JARAYONLARNI MODELLASHTIRISH VA TAHLIL QILISH

Authors

  • Turayev Qahramon Nortojiyevich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Dissipativ tizim, chiziqli bo‘lmagan tebranish, limit sikl, bifurkatsiya, xaos, fazoviy diagramma, Duffing osilatori, Van-der-Pol model, ko‘p erkinlik darajasi, numerik simulyatsiya.

Abstract

Annotatsiya:Ushbu maqola chiziqli bo‘lmagan va dissipativ mexanik tizimlarning murakkab dinamik xatti-harakatlarini chuqur o‘rganadi. Energiyaning so‘nishi, limit sikllar, bifurkatsiya va xaotik rejimlar nazariy, analitik va numerik yondashuvlar yordamida tahlil qilinadi. Dissipativ nolinear osilatorlar (Duffing, Van-der-Pol, Rayleigh) va ko‘p erkinlik darajali tizimlar misolida barqarorlik, rezonans, limit sikllar va fazoviy strukturalar batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, amaliy sohalarda dissipativ nolinear tizimlarni modellashtirish va barqaror ishlashini ta’minlashga oid tavsiyalar beriladi.

References

1. Nayfeh A., Mook D. Nonlinear Oscillations. Wiley, 1979.

2. Jordan D., Smith P. Nonlinear Ordinary Differential Equations. Oxford University Press, 2007.

3. Kovacic I., Brennan M. The Duffing Equation: Nonlinear Oscillators and their Behaviour. Wiley, 2011.

4. Khalil H. Nonlinear Systems. Prentice Hall, 2002.

5. Guckenheimer J., Holmes P. Nonlinear Oscillations, Dynamical Systems, and Bifurcations of Vector Fields. Springer, 1983.

6. Verhulst F. Nonlinear Differential Equations and Dynamical Systems. Springer, 2006.

7. Van der Pol B. On Relaxation-Oscillations. Philosophical Magazine, 1926.

Published

2025-12-08

How to Cite

Turayev Qahramon Nortojiyevich. (2025). DISSIPATIV CHIZIQLI BO‘LMAGAN MEXANIK TIZIMLARDA MURAKKAB DINAMIK JARAYONLARNI MODELLASHTIRISH VA TAHLIL QILISH. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 90(1), 295-298. https://journalss.org/index.php/new/article/view/8694