ENERGIYA SAMARADORLIGI PARADOKSLARI: TEJASH ORQALI KO'PROQ FOYDALANISHNING ILMIY ILDIZLARI VA YECHIMLARI
Keywords:
Kalit so'zlar: Jevons paradoksi, rebound effekti, energiya samaradorligi, barqarorlik, energiya iste'moli, iqtisodiy siyosat, xulq-atvor psixologiyasi.Abstract
Annotatsiya: Energiya samaradorligi — global miqyosdagi barqaror rivojlanish strategiyalarining asosiy ustunlaridan biri sifatida keng e'tirof etilgan tushunchadir. Biroq, ushbu ilmiy-texnologik yutuqning o'ziga xos kontraintuitiv aks ta'siri mavjud bo'lib, bu hodisa ilmiy adabiyotlarda "Jevons paradoksi" yoki "rebound effekti" nomi bilan mashhurdir. Mazkur maqola energiya samaradorligining kutilmagan natijalari – ya'ni energiya iste'molining oshishiga olib kelishi mumkin bo'lgan holatlarning fundamental ilmiy, iqtisodiy va xulq-atvor psixologiyasi ildizlarini chuqur tahlil qiladi. U Jevons paradoksining mikro- va makrodarajadagi mexanizmlarini yoritib, uning zamonaviy iqtisodiyotlar va ekologik barqarorlik uchun yuzaga keltirayotgan murakkab oqibatlarini o'rganadi. Nihoyat, ushbu paradoksni bartaraf etishga qaratilgan kompleks yechimlar, jumladan, iqtisodiy siyosat, texnologik intervensiyalar va xulq-atvorga oid strategiyalarni taklif etadi.
References
1. Jevons, W. S. (1865). *The Coal Question: An Inquiry Concerning the Progress of the Nation, and the Probable Exhaustion of Our Coal-Mines*. London: Macmillan and Co.
2. Saunders, H. D. (1992). The Khazzoom-Brookes Postulate and Neoclassical Growth. *The Energy Journal, 13*(4), 131-141.
3. Sorrell, S. (2007). *The Rebound Effect: An Assessment of the Evidence for Economy-wide Energy Rebound*. London: UK Energy Research Centre.
4. Hertwich, E. G. (2019). The rebound effect of energy efficiency. *Science*, 364(6444), 947-948.
5. Gillingham, K., Rapson, D., & Wagner, G. (2016). The rebound effect and energy efficiency policy. *Annual Review of Resource Economics, 8*, 391-411.
6. Princen, T. (2005). *The Culture of Consumption: Sane Living on an Insane Planet*. Cambridge, MA: MIT Press.
7. Allcott, H., & Greenstone, M. (2012). Is There an Energy Efficiency Gap? *Journal of Economic Perspectives, 26*(1), 3-28.
8. Jackson, T. (2017). *Prosperity Without Growth: Foundations for the Economy of Tomorrow*. New York: Routledge.
9. Urge-Vorsatz, D., & Novikova, A. (2008). Pote