KICHIK BIZNES FAOLIYATINI MOLIYALASHTIRISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Abstract

Annotatsiya. Ushbu ilmiy ishda kichik biznes faoliyatini moliyalashtirish jarayonlarini takomillashtirish masalalari har tomonlama o‘rganiladi. Mamlakat iqtisodiyotida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning tutgan o‘rni yildan-yilga ortib borayotgan bir paytda, ushbu sektorning moliyaviy barqarorligini ta’minlash, investitsion salohiyatini kuchaytirish va raqobatbardoshligini oshirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Kichik biznes nafaqat iqtisodiy o‘sishning drayveri, balki bandlikni ta’minlash, hududiy rivojlanishni jadallashtirish va bozor infratuzilmasini kengaytirishda ham asosiy omillardan biri hisoblanadi. Shu sababli kichik biznesni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish — nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy barqarorlik uchun ham zarur bo‘lgan strategik vazifa hisoblanadi. Tadqiqot davomida kichik biznes subyektlarining moliyalashtirishda duch keladigan asosiy to‘siqlari — kredit resurslarining cheklanganligi, yuqori stavkalar, garov talablarining murakkabligi, moliyaviy savodxonlik yetishmovchiligi, bank tizimi bilan o‘zaro aloqalarning sustligi — chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, mikromoliya tashkilotlari, lizing, faktoring, crowdfunding va venture moliyalashtirish kabi zamonaviy moliyaviy instrumentlarning qo‘llanish imkoniyatlari ham ilmiy asosda o‘rganiladi. Davlat tomonidan yaratilayotgan imtiyozlar, subsidiyalar, grantlar va kafillik mexanizmlarining samaradorligi, ularning kichik biznes rivojiga real ta’siri haqida ham batafsil yoritilgan. Mazkur ishda xalqaro tajribaga alohida e’tibor qaratilib, rivojlangan davlatlar — AQSh, Yaponiya, Janubiy Koreya, Singapur va Yevropa mamlakatlarining kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash borasidagi muvaffaqiyatli modellariga tahliliy nazar tashlanadi. Ushbu tajribalar asosida O‘zbekiston sharoitiga mos taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xususan, kichik biznes uchun risklarni baholashning yangi yondashuvlari, kredit reyting tizimini joriy etish, raqamli bank xizmatlarini kengaytirish, ochiq moliya (open banking) platformalarini shakllantirish va moliyaviy inklyuziyani kuchaytirish bo‘yicha istiqbolli yo‘nalishlar taklif etilgan. Tadqiqot natijalari kichik biznesning moliyaviy barqarorligini mustahkamlash, yangi investitsiyalarni jalb qilish, kreditlardagi shaffoflikni oshirish va moliyalashtirish jarayonlarini avtomatlashtirishga qaratilgan amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. Ishning ilmiy ahamiyati shundaki, unda nafaqat mavjud muammolar tahlil qilinadi, balki bozor talabiga mos, real sektorni rivojlantirishga xizmat qiluvchi kompleks yechimlar taklif etiladi. Mazkur material kichik biznesni rivojlantirish siyosatini takomillashtirishga qiziqqan tadqiqotchilar, iqtisodiy soha mutaxassislari, davlat organlari xodimlari, tadbirkorlik subyektlari va talabalarga mo‘ljallangan bo‘lib, amaliyotda qo‘llash uchun keng imkoniyatlar yaratadi.