SUBTITRLASH VA DUBLYAJDA TARJIMON QARORLARINING PSIXOLINGVISTIK ASOSLARI
Keywords:
Audiovizual tarjima, subtitrlash, dublyaj, psixolingvistika, idrok jarayoni, ishchi xotira, kognitiv yuk, lip-sinxronizatsiya, semantik qayta ishlash, e'tibor taqsimoti, pragmatik ekvivalentlik, vizual va audial kanal, tarjimon qarori, kognitiv filtrlash, naturalizatsiya, kontekstual prognozlash.Abstract
Ushbu maqolada subtitrlash va dublyaj jarayonlarida tarjimon
qarorlarini shakllantiruvchi psixolingvistik omillar tahlil qilinadi. Audiovizual matnni
idrok etishning vizual, audial va verbal kanallari orqali amalga oshishi,
tomoshabinning e'tibor va ishchi xotira cheklovlari bilan chambarchas bog'liqligi ilmiy
asosda yoritiladi. Subtitrlashda kognitiv yukni kamaytirish, gaplarni soddalashtirish,
matnning o'qilish tezligi va ekran tasviri bilan uyg'unligi kabi masalalar ko'rib
chiqiladi. Dublyaj jarayonida esa nutqni qabul qilish tezligi, lip-sinxronizatsiya,
emotsional va pragmatik ekvivalentlikning ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot
natijalari shuni ko'rsatadiki, subtitrlash va dublyajda tarjimon qarorlari nafaqat
lingvistik bilim, balki idrok, xotira, e'tibor va semantik qayta ishlash jarayonlariga
asoslangan psixolingvistik kompetensiyani ham talab qiladi. Maqola audiovizual
tarjima sifatini oshirishda psixolingvistik yondashuvning o'rni muhimligini ta'kidlaydi.
References
1. Gottlieb, H. (1992). Subtitling: A New University Discipline. Copenhagen:
University of Copenhagen Press.
2. Díaz Cintas, J., & Remael, A. (2014). Audiovisual Translation: Subtitling. London:
Routledge.
3. Chaume, F. (2012). Audiovisual Translation: Dubbing. Manchester: St Jerome
Publishing.
4. Zabalbeascoa, P. (2008). The nature of the audiovisual text and its parameters. In
The Didactics of Audiovisual Translation. Amsterdam: John Benjamins.
5. Kruger, J.-L. (2012). Psycholinguistics and processing of subtitles. Perspectives:
Studies in Translation Theory and Practice, 20(1), 73–87.
